Bedava ödev indir
Ocak 09, 2009, 03:17:12 ÖÖ *
Hoşgeldiniz, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz
Duyurular:
 
  Ana Sayfa Yardım Ara Giriş Yap Kayıt  
  İletileri Göster
Sayfa: « 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 »
226  cellotin genel / Eğitim / Staj Raporu : Şubat 26, 2007, 06:28:00 ÖS
OKUL DENEYİM 1

                                               DÖNEM PLANI



      


            HAFTALAR   





   1.HAFTA   

   

DÖNEM PLANI


   2.HAFTA   

   
ÖĞRETMENİN OKULDAKİ BİR GÜNÜ

ÖĞRENCİNİN OKULDA BİR GÜNÜ



  3.HAFTA      

BİR ÖĞRENCİNİN İNCELENMESİ


  4.HAFTA      
ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

DERSLERİN GÖZLEMLENMESİ


  5.HAFTA      
DERSİN YÖNETİMİ VE SINIFIN KONTROLÜ

SORU SORMAYI GÖZLEMLEME


   6.HAFTA      
ARAÇ  GEREÇ VE YAZILI KAYNAKLAR

OKUL MÜDÜRÜ VE OKUL KURALLARI


   7.HAFTA      
OKUL VE TOPLUM

MİKROÖĞRETİM TEKNİKLERİ


   8.HAFTA      
OKUL DENEYİMİ ÇALIŞMALARININ

DEĞERLENDİRİLMESİ
   
227  cellotin genel / Eğitim / basketbol oyun kuralları : Şubat 26, 2007, 05:37:51 ÖS
OYUN KURALLARI
IÇINDEKILER
BIRINCI KURAL - OYUN
Madde 1. Tanimlar
IKINCI KURAL – Boyutlar ve Donanim
Madde 2. Saha ve Çizgi Boyutlari
Madde 3. Donanim
ÜÇÜNCÜ KURAL – HAKEMLER, MASA GÖREVLILERI, TEKNIK GÖZLEMCILER
VE GÖREVLERI
Madde 4. Hakemler, Masa Görevlileri ve Teknik Gözlemciler
Madde 5. Hakemler: Görevleri ve Yetkileri
Madde 6. Hakemler: Kararlarda Zaman ve Yer
Madde 7. Hakemler: Kurallara Aykiri Durumlarda Görevleri
Madde 8. Hakemler: Sakatlik
Madde 9. Sayi Görevlisi ve Yardimci sayi Görevlisi: Görevleri
Madde 10. Saat Görevlisi: Görevleri
Madde 11. 24 Saniye Görevlisi: Görevleri
DÖRDÜNCÜ KURAL - TAKIMLAR
Madde 12. Takimlar
Madde 13. Oyuncular ve Yedekler
Madde 14. Oyuncular: Sakatlik
Madde 15. Kaptan: Görevleri ve Yetkileri
Madde 16. Antrenörler: Görevleri ve Yetkileri
BESINCI KURAL – OYUN DÜZENI
Madde 17. Oyun Süresi, Beraberlik ve Uzatma Periodlari
Madde 18. Oyunun Baslamasi
Madde 19. Topun Konumu
Madde 20. Oyuncunun ve Hakemin Yeri
Madde 21. Hava Atisi
Madde 22. Topla Oynama
Madde 23. Topun Kontrolü
Madde 24. Atis Halindeki Oyuncu
Madde 25. Sayi: Yapilmasi ve Degeri
Madde 26. Topun Oyuna Sokulmasi
Madde 27. Mola
Madde 28. Oyuncu Degisikligi
Madde 29. Bir Periodun veya Oyunun Sonu
Madde 30. Hükmen Yenilgi
Madde 31. Kendiliginden Yenilgi
ALTINCI KURAL – IHLALLER
Madde 32. Ihlaller
Madde 33. Saha Disi Oyuncu ve saha Disi Top
Madde 34. Dripling
Madde 35. Topla Yürüme
Madde 36. Üç Saniye
Madde 37. Yakindan Savunulan Oyuncu
Madde 38. Sekiz Saniye
Madde 39. Yirmidört Saniye
Madde 40. Topun Geri Sahaya Dönmesi
Madde 41. Topa Müdahale ve Aksama Müdahale
YEDINCI KURAL – FAULLER
Madde 42. Fauller
Madde 43. Temas
Madde 44. Kisisel faul
Madde 45. Çift Faul
Madde 46. Sportmenlik Disi Faul
Madde 47. Diskalifiye Edici Faul
Madde 48. Davranis Kurallari
Madde 49. Oyuncu Teknik Faulü
Madde 50. Antrenör, Yardimci Antrenörler, Yedek Oyuncular ve takim Ilgililerine Teknik Faul
Madde 51. Oyun Aralarinda Verilen Teknik faul
Madde 52. Kavga
SEKIZINCI KURAL – GENEL KOSULLAR
Madde 53. Temel Ilke
Madde 54. Oyuncunun Besinci Faulü
Madde 55. Takim Faulleri: Cezasi
Madde 56. Özel Durumlar
Madde 57. Serbest Atislar
Madde 58. Düzeltilebilir hatalar
A - HAKEM ISARETLERI
B - SAYI CETVELI
C - ITIRAZ: IZLENECEK YOL
D - TAKIMLARIN SIRALANDIRILMASI
E - TV MOLASI
F – KURALLARIN FIHRISTI

BIRINCI KURAL OYUN
Madde 1. Tanimlar
1.1.Basketbol Oyunu
Basketbol, beser (5) oyuncudan olusan iki (2) takim arasinda oynanir. Her takimin amaci rakibin sepetine sayi yapmak ve diger takimin topun kontrolünü eline geçirmesine veya sayi yapmasina engel olmaktir.
1.2 Sepet: Kendi sepeti /rakibin sepeti
Bir takimin hücum ettigi sepet rakibin sepeti, savundugu sepet kendi sepetidir.
1.3Topun kullanilmasi
Kurallarda belirtilen kisitlamalar çerçevesinde top herhangi bir yöne atilabilir, dokunulabilir, yuvarlanabilir, sürülebilir veya pas olarak verilebilir.
1.4Oyunun Galibi
Oyunu, dördüncü periodun veya gerektiginde uzatma periodu veya periodlarinin sonunda daha fazla sayi yapmis olan takim kazanir.
IKINCI KURAL BOYUTLAR VE DONANIM
Madde 2. Saha ve Çizgi Boyutlari
2.1Oyun Sahasi
Oyun sahasi dikdörtgen, düz, engelsiz, sert bir yüzey olacaktir. (Sekil 1)
FIBA’nin resmi karsilasmalarinda ve yeni yapilan bütün sahalarda sahanin ölçüleri, sinir çizgilerinin iç tarafindan ölçüldügünde, 28 metre uzunlugunda ve 15 metre genisliginde olacaktir.
Tüm diger karsilasmalarda, Bölgesel Komisyon veya Ulusal Federasyon gibi FIBA’nin ilgili kuruluslari, en az 26 m uzunlugunda ve 14 m genisliginde olan oyun sahalarini onaylama yetkisine sahiptir.
2.2Tavan
Tavanin veya en alçaktaki herhangi bir engelin yüksekligi en az 7 m olacaktir.
2.3Aydinlatma
Oyun sahasinin tümü yeterli ve esit düzeyde aydinlatilacaktir. Aydinlatma üniteleri oyuncularin ve hakemlerin görüsünü engellemeyecek sekilde yerlestirilecektir.
v DIAGRAM 1
2.4Çizgiler
Tüm çizgiler ayni renkte (tercihen beyaz), 5 cm genisliginde ve net sekilde görülebilir olmalidir.
2.4.1Dip Çizgiler ve Kenar Çizgiler
Oyun sahasi her iki dip çizgi (oyun sahasinin kisa taraflari) ve kenar çizgiler (oyun sahasinin uzun taraflari) ile sinirlandirilmis alandir. Bu çizgiler oyun sahasina ait degildir.
Oyun sahasi, takim sirasinda oturanlarda dahil, her türlü engelden en az 2 m uzaklikta olacaktir.
2.4.2Orta Çizgi
Kenar çizgilerinin orta noktalarindan dip çizgilere paralel bir orta çizgi çizilecek ve bu çizgi her iki kenar çizgiden 15 cm disari tasacaktir.
2.4.3Serbest Atis Çizgileri, Kisitlamali Alanlar ve Serbest Atis Kulvarlari
Her iki dip çizgiye paralel birer serbest atis çizgisi çizilecektir. Bu çizgilerin dis kenarlari, dip çizgilerin iç kenarindan 5.80 m uzaklikta ve 3.60 m uzunlugunda olacaktir. Orta noktalari, iki dip çizginin orta noktalarini birlestiren hayali çizgi üzerinde olacaktir. Kisitlamali alanlar; dip çizgiler, serbest atis çizgileri ve dis kenarlari dip çizgilerin orta noktalarindan 3 m uzaklikta baslayan ve serbest atis çizgilerinin dis kenarlarinda biten çizgiler arasinda kalan alanlardir. Dip çizgiler hariç, bu çizgiler kisitlamali alana aittir. Kisitlamali alanin içi boyanabilir ancak orta daire ile ayni renkte olmalidir. Serbest atis kulvarlari, merkezleri serbest atis çizgilerinin orta noktalari olan 1.80 m yari çapli yari daireler seklinde oyun sahasina tasan kisitlamali alanlardir. Ayni sekilde kisitlamali alan içinde kesik çizgilerle yarim daireler çizilecektir.ss
Serbest atislar sirasinda oyunculari dizilecegi serbest atis kulvarlari 2 no’lu sekilde gösterilmistir.
2. 4. 4 Orta Daire
Orta daire sahanin ortasina çizilecek ve yariçapi, dairenin dis kenarindan ölçülmek üzere 1.80 m olacaktir. Orta dairenin içi boyanmissa, kisitlamali alanla ayni renkte olmalidir.
2. 4. 5 Üç Sayi Bölgesi (Sekil 1 ve 3)
Bir takimin üç sayi bölgesi, rakibin sepetine yakin olan ve sinirlari asagida belirtilen bölge disinda, oyun sahasinin tamamidir:
•Dip çizgiden baslayan, rakibin sepetinin tam orta noktasinin iz düsümünden 6.25 m uzaklikta 2 paralel çizgi. Iz düsüm noktasinin dip çizginin orta noktasinin iç kenarina uzakligi 1.575 m’dir.
•Paralel çizgilerle kesisen, merkezi yukarida tanimlanan izdüsüm noktasi olan ve yariçapi distan 6.25 m olan yarim daire.
v SEKIL 2
v SEKIL 3
2. 4. 6 Takim Sira Bölgeleri (Sekil 1)
Takim sira bölgeleri, oyun sahasinin disinda, masa görevlileri ve takim siralariyla ayni tarafta olmak üzere su sekilde isaretlenecektir:
Her bölge, dip çizgiden uzanan en az 2 m uzunlugunda bir çizgi ile, orta çizgiden 5 metre uzaklikta ve kenar çizgiye dik açili,en az 2 metre uzunlugunda bir çizgi ile sinirlandirilacaktir.
2. 5 Hakem Masasinin ve Degisiklik Siralarinin/Sandalyelerinin Yerlesimi (Sekil 4)
FIBA’nin resmi karsilasmalarinda takim sirasinin ve degisiklik siralarinin/sandalyelerinin Sekil 4’deki gibi düzenlenmesi sarttir: Bu düzenleme diger bütün karsilasmalar için de önerilir:
v SEKIL 4
Madde 3. Donanim
Donanimla ilgili detayli tanimlar için Basketbol Donanimi ile ilgili yayina bak.
3. 1 Arkaliklar ve Destekleri (Sekil 5)
3. 1. 1 Arkaliklar tek parça ve saydam maddeden (tercihen yumusatilmis güvenli camdan) yapilmalidir.
Saydam olmayan maddeden yapilmissa beyaza boyanmalidir.
3. 1. 2 Arkaliklarin boyutlari yatay 1.80 m ve dikey 1.05 m’dir.
3. 1. 3 Arkaliklardaki bütün çizgiler asagidaki gibi olacaktir:
•Arkaliklar saydam ise beyaz.
•Diger bütün durumlarda siyah.
•5 cm genisliginde.
3. 1. 4 Arkaliklarin ön yüzeyi düz olacak ve Sekil 5’teki gibi isaretlenecektir.
v Sekil 5
3. 1. 5 Arkaliklar asagidaki gibi sikica sabitlenecektir: (Sekil 6)
•Sahanin her iki tarafinda, dip çizgilere paralel olarak yere dik açiyla.
•Ön yüzün ortasindan geçip yere dogru uzanan dikey bir çizgi her iki dip çizginin iç kenarlarinin ortasindan 1.20 m uzaklikta olup, dip çizgiye dik açilarla çizilen hayali bir dogru üzerinde.
v Sekil 6
3. 1. 6 Arkaliklar Sekil 7’deki gibi sekilde yastiklanacaktir.
v Sekil 7
3. 1. 7 Arkalik destekleri asagidaki gibi olacaktir: (Sekil 6)
•Arkaliklari destekleyen yapinin ön tarafi (yastiklar da dahil) dip çizginin dis kenarindan en az 2 m uzaklikta olacaktir. Oyuncularin kolayca görebilmeleri için zeminle zit bir renkte olacaktir.
•Arkalik destekleri yerinden oynamayacak sekilde zemine güvenli olarak yerlestirilecektir.
•Arkaligin arka tarafindaki desteklerin en alt yüzeyleri, arkaligin önünden 1.20 m uzakliga kadar yastiklanacaktir. Yastigin kalinligi en az 5 cm olacak ve arkaliklarin yastiklari ile ayni yogunlukta bir madde kullanilacaktir.
•Tüm arkalik desteklerinin sahaya bakan yüzü, yerden en az 2.15 m yükseklige kadar bütünü ile yastiklanacaktir. Yastiklarin kalinligi en az 10 cm olacaktir.
3. 1. 8 Yastik, kol veya bacaklari yakalamayacak yapida olacaktir.
3. 2 Sepetler (Sekil Karizmatik
Sepetler; çemberler ve filelerden olusacaktir.
3. 2. 1 Çemberler asagidaki sekilde yapilmis olacaktir:
•Som çelikten, iç çapi 45 cm, turuncu renge boyali.
•Çemberin metali en az 1.6 cm, en çok 2.0 cm çapinda alt kisminda parmaklarin takilmasini engelleyecek sekilde filenin tutturulmasi için yapilmis bir sistem.
•File çembere esit araliklarla 12 ayri noktadan baglanacak. Fileyi çembere baglayacak sistemde hiçbir keskin kenar veya parmaklarin girebilecegi bosluk olmamalidir.
•Çemberin arkaligi destekleyen çerçeveye baglantisi, çembere uygulanacak bir kuvveti, arkaliga iletilmeyecek sekilde yapilacaktir.Bunun için çember, bagli oldugu donanim ile arkalik (cam veya baska saydam maddeden) arasinda dogrudan temas olmayacaktir. Bosluklar parmagin giremeyecegi kadar dar olmalidir.
•Her çemberin üst kenari yatay konumda yerden 3.05 m yükseklikte ve arkaligin iki düsey kenarindan esit uzaklikta olacaktir.
•Çemberin iç kenarinin arkaliga en yakin noktasi, arkaligin ön yüzünden 15 cm uzaklikta olacaktir.
3. 2. 2 Baski ile esneme özelligi olan çemberler kullanilabilir.
3. 2. 3 Fileler asagidaki sekilde olacaktir:
•Çembere asili beyaz ipten yapilacak ve topu sepetten geçerken bir an için tutacaktir. 40 cm den kisa, 45 cm uzun olmayacaktir.
•Her file çembere 12 halka ile baglanacaktir.
•Filenin üst kismi yari sert olacak ve bu sayede:
-Filenin o çemberin içinden yukariya savrularak takilmasi,
-Topun filenin içinde kalmasi veya tekrar üsten disari çikmasi engellenecektir.
v DIAGRAM 8
3. 3 Top
3. 3. 1 Top küre ve geleneksel sekilde sekiz (Karizmatik parçadan olusan onaylanmis turuncu renkte olacaktir.
3. 3. 2 Dis yüzeyi deri, sentetik deri, kauçuk veya sentetik bir maddeden olacaktir.
3. 3 3 Hava basinci; top alt hizasi asagi yukari 1.80 m yükseklikten oyun sahasina birakildiginda, topun üst hizasi 1.20 ile 1.40 m arasinda siçrayacak sekilde ayarlanacaktir.
3. 3. 4 Topun üzerindeki kanallarin genisligi 0.635 cm’yi geçmeyecektir.
3. 3. 5 Topun çerçevesi 74.9 cm’den az, 78 cm den fazla, 567 gramdan az, 650 gramdan fazla olmayacaktir. (7 numara)
3. 3. 6 Evsahibi takim yukaridaki özelliklere uyan en az (2) kullanilmis top saglayacaktir. Toplarin uygunlugu konusunda sadece bashakem karar verebilir. Her iki top da uygun degilse, bashakem konuk takimdan veya takimlarin isinmada kullandigi toplardan birini seçebilir.
3. 4 Teknik Donanim
Asagidaki teknik donanim, evsahibi tarafindan saglanarak, hakemlerin ve masa görevlilerinin kullanimina sunulacaktir.
3. 4. 1 Oyun Saati ve Kronometre
3. 4. 1. 1 Oyun saati periodlar ile oyun aralarinin süresini tutmakta kullanilacak ve seyirciler de dahil oyunla ilgili herkesin kolayca görebilecegi bir yere konacaktir.
3. 4. 1. 2 •Uygun bir aygit (oyun saati degil) veya kronometre, mola sürelerini tutmak için kullanilacaktir.
3. 4. 1. 3 •Oyun saati tavanda sahanin orta noktasina yerlestirilmisse; sahanin her iki ucunda, oyun saati ile senkronize, seyirciler de dahil oyunla ilgili herkesin rahatça görebilecegi birer saat daha bulundurulacaktir. Bu iki saat de hem sayilari, hem de kalan zamani gösterecektir.
3. 4. 2 24 Saniye Aygiti
24 saniye aygitinin asagidaki özellikleri tasiyan bir kontrol birimi ve zamani gösteren birimleri olacaktir:
•Zamani geriye dogru, saniyeler seklinde sayan,
•Top hiçbir takimin kontrolünde degilken herhangi bir sey göstermeyen,
•Tekrar çalistirildiginda, zamani durdugu andan itibaren geriye saymaya devam edebilen.
3. 4. 2. 2 24 saniye aygitlari asagidaki sekilde yerlestirilecektir:
•Her arkaligin üstünde ve 30–50 cm arkasina yerlestirilmis iki (2) aygit (Sekil 6 ve Sekil 9–A) veya,
•Dip çizgilerden 2 m uzaklikta, dört (4) kösede yere konulmus dört (4) aygit. (Sekil 9–B) veya,
•Diagonal olarak çapraz köselere konulmus iki (2) aygit. Hakem masasinin sol tarafindaki aygit, yakin köseye yerlestirilecektir. Her iki aygit da dip çizginin 2 m gerisinde ve kenar çizgi uzantisinin 2 m içinde olacaktir. (Sekil 9–C)
3. 4. 2. 3 Aygitlar seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkes tarafindan kolayca görülebilir yerde olmalidir.
v Sekil 9
3. 4. 3 Sesli Isaretler
Sesleri birbirinden net sekilde ayirt edebilen ve çok yüksek ses çikartabilen asagidaki özelliklere sahip iki (2) ayri sesli isaret saglanacaktir:
•Bunlardan biri saat görevlisi ve sayi görevlisi içindir. Saat görevlisi için olan, period veya uzatma periodu sona erdiginde otomatik olarak sesli isaret verecektir. Sayi görevlisi ve saat görevlisi gerektiginde; mola, oyuncu degisikligi istegi oldugunda, molanin baslangicindan itibaren 50 saniye geçtiginde veya düzeltilebilir hata durumunda, hakemleri haberdar edebilmek için sesli isareti elle kumanda edebileceklerdir.
•Digeri ise 24 saniye görevlisinin, 24 saniyenin sona erdigini otomatik olarak duyurmasi içindir.
Her iki sesli isaret de en zor ve en gürültülü kosullarda bile duyulabilecek kadar güçlü olacaktir.
3. 4. 4 Skorbord
Seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkesin kolayca görebilecegi yerde olmalidir.
Skorbord, en azindan asagidakileri göstermelidir:
•Oyun süresi,
•Skor,
•Oynanan period,
•Mola sayisi.
3. 4. 5 Sayi Cetveli
FIBA’nin tüm resmi karsilasmalarinda, FIBA Dünya Teknik Komitesi tarafindan onaylanan resmi sayi cetveli kullanilacaktir.
3. 4. 6 Oyuncu Faul Göstergeleri
Oyuncu faul göstergeleri sayi görevlisinin kullanimi için saglanacaktir. Göstergeler en az 20 cm boyunda, 10 cm genisliginde, beyaz renkte ve 1’den 5’e kadar (1’den 4’e kadar siyah, 5 kirmizi) olacaktir.
3. 4. 7 Takim Faul Göstergeleri
Sayi görevlisinin kullanimi için iki (2) adet takim faul göstergesi saglanacaktir.
Kirmizi renkte, en az 20 cm genisliginde ve 35 cm uzunlugunda olacak, hakem masasina konuldugunda seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkes tarafindan rahatça görülebilecektir.
Yukarida belirtilen renkte ve boyutlarda olmak kosuluyla elektrikli veya elektronik aygitlar da kullanilabilir.
3. 4. 8 Toplam Takim Faul Göstergesi
Takimlar toplam 5 faule ulastiginda, takim faul cezasinin uygulanacagini belirtmek için (Madde 55– Takim faulleri: Cezasi) 5’e kadar gösteren uygun bir aygit bulunacaktir.
3. 5 Resmi FIBA Karsilasmalarinda Gerekli Servis ve Donanim
Asagida belirtilen servis ve donanim FIBA’nin su resmi karsilasmalari için gereklidir: Olimpiyat Turnuvalari, Dünya Sampiyonalari: Erkekler, Bayanlar, 20 Yas alti Erkekler, 20 Yas alti Bayanlar, Genç Erkekler ve Genç Bayanlar, Kita Sampiyonalari; Erkekler, Bayanlar, 20 Yas alti Erkekler ve 20 yas alti Bayanlar.
Bu servisler ve donanimlar diger tüm karsilasmalar için de önerilmektedir.
3. 5. 1 •Tüm seyirciler oyun sahasini çevreleyen çizgilerden en az 5 m uzaklikta olmalidir.
3. 5. 2 Oyun sahasinin zemini:
•Tahtadan yapilacak
•5 cm genisliginde sinir çizgisi ile çevrelenecek.
•Ayrica en az 2m genisliginde belirli sekilde kontrast olusturan ek bir sinir çizgisi çizilecek. (Sekil 10) Ek sinir çizgisinin rengi orta daire ve kisitlamali alanla ayni olacak.
3. 5. 3 Her yarim sahada ikiser adet olmak üzere dört (4) yer silici bulunacak.
3. 5. 4 Arkaliklar yumusatilmis güvenli camdan olacak.
3. 5. 5 Topun yüzeyi deri olacak. Karsilasmanin organizasyon sorumlulari idmanlar ve isinmalar sirasinda kullanilmak üzere 12 adet ayni marka ve ayni özellikte topu hazir bulundurulacaktir.
3. 5. 6 Oyun sahasindaki aydinlatma 1,500 lüksten az olmayacaktir. Ölçüm sahadan 1.5 m yükseklikte yapilacaktir. Aydinlatma televizyon yayini için yeterli olacaktir.
v SEKIL 10
v SEKIL 11
3. 5. 7 Asagidaki su elektronik aygitlar; hakem masasindan, oyun sahasindan, takim siralarindan ve seyirciler de dahil oyunla ilgili herkes tarafindan rahatça görülebilecek sekilde yerlestilecektir:
3. 5. 7. 1 Sahanin iki ucunda iki büyük skorboard (Sekil 11)
•Oyun sahasinin tavaninin ortasina yerlestirilen skorboard, yukarida belirtilen iki skorboardun gerekliligini ortadan kaldirmaz.
•Saat görevlisi ve yardimci saat görevlisi için iki ayri kontrol tablosu bulundurulacaktir.
•Skorboardlarda kolayca seçilebilen, geriye dogru sayan,her period veya uzatma periodunun bittigini belirten, otomatik olarak çalan, çok yüksek sesli isaret veren bir saat bulunacaktir.
•Skorboarddaki oyun saati ve skor göstergesinin yüksekligi en az 30 cm olacaktir.
•Bütün saatler birbirleriyle senkronize olarak oyunun kalan süresini gösterecektir.
•Her periyodun veya uzatma periyodunun son 60 saniyesine girildiginde, kalan süre saniyeler ve onda bir saniyelerle gösterilmelidir.
•Bu saatlerden biri, bashakem tarafindan oyun saati olarak seçilecektir.
•Skorboardlar ayrica asagidakileri de (Sekil 11) gösterecektir:
-Bütün oyuncularin numaralari ve tercihen isimleri.
-Takimlari ve tercihen oyuncularin yaptigi sayilar.
-Her oyuncunun yaptigi fauller. (Bu, sayi görevlisinin kullandigi oyuncu faul göstergelerini gereksiz kilmaz)
-1’den 5’ e kadar toplam takim faulleri. (5’den sonrasini göstermeyecek nitelikte)
-1’den 4’ e kadar period sayisi ve uzatma periodlari için “E” harfi.
-0’dan 2’ye kadar mola sayilari.
3. 5. 7. 2 24 saniye aygiti (Sekil 12) her iki arkaligin üzerine ve 30-50 cm arkasinda (Sekil 6) oyun saati ile birlikte olacak sekilde konulacak ve elektrikli isigi parlak kirmizi renkte olacaktir.
•24 saniye aygiti otomatik, geriye sayan sayisal tipte olacak, süreyi saniye olarak gösterecek ve 24 saniyenin bitimi otomatik olarak çok yüksek sesle isaret edilecektir.
•24 saniye aygiti oyun saati ile baglantili olacak, böylece
-Oyun saati durdugunda, 24 saniye aygiti da duracak.
-Oyun saati çalismaya basladiginda, 24 saniye aygiti elle çalistirilacak.
-24 saniye aygiti sesli isaret verdiginde, oyun saati duracak.
•24 saniye aygiti ile beraberindeki oyun saatinin numaralari farkli renkte olacaktir.
•Duplike oyun saatleri yukaridaki özellikleri tasiyacaktir.
•Her iki arkaligin üzerinde ve arkasinda bulunacak olan elektrikli ampul:
-Oyun saati ile senkronize olacak ve her periodun veya uzatma periodunun bitiminde sesli isaretle birlikte yanacaktir.
-24 saniye aygiti ile senkronize olarak, 24 saniyenin bittigini gösteren sesli isaretle ayni anda parlak kirmizi renkte yanacaktir.
SEKIL 12
ÜÇÜNCÜ KURAL HAKEMLER,MASA GÖREVLILERI,TEKNIK GÖZLEMCILER VE GÖREVLERI
Madde 4. Hakemler, Masa Görevlileri ve Teknik Gözlemciler
4. 1 Hakemler; bas ve yardimci hakemden olusur. Onlara masa görevlileri ve varsa teknik gözlemci yardim eder.
Ayrica Bölgesel Komisyon veya Ulusal Federasyonlar gibi FIBA’nin ilgili kuruluslari bir bashakem ve yardimcisindan olusan 3 hakemli mekanigi uygulama yetkisine sahiptir.
4. 2 Masa görevlileri; sayi görevlisi, yardimci sayi görevlisi, saat görevlisi ve 24 saniye görevlisinden olusur.
4. 3 Bir teknik gözlemci de bulunabilir. Teknik gözlemci sayi ve saat görevlilerinin arasinda oturacaktir. Oyun sirasindaki temel görevi masa görevlilerinin çalismasini izlemek ve oyunun sorunsuz akmasi için bas ve yardimci hakemlere yardimci olmaktir.
4. 4 Bas ve yardimci hakemler, sahada temsil edilen kuruluslarla hiçbir sekilde baglantili olamaz.
4. 5 Hakemler, masa görevlileri ve teknik gözlemci, görevlerini bu kurallara göre yerine getireceklerdir. Bu kurallari farkli uygulamak için anlasma yapamazlar.
4. 6 Hakemlerin giysileri; gri gömlek, uzun siyah pantolon, siyah çoraplar ve siyah basketbol ayakkabisindan olusur.
4. 7 Resmi FIBA karsilasmalarinda masa görevlileri bir örnek giyinecektir.
Madde 5. Hakemler: Görevleri ve Yetkileri
Bashakem;
5. 1 Oyun sirasinda kullanilacak tüm donanimi kontrol edecek ve onaylayacaktir.
5. 2 Oyun saatini, 24 saniye aygitini, kronometreyi belirleyecek ve masa görevlilerini taniyacaktir.
5. 3 Oyuncularin yaralanmaya neden olabilecek seyler takmasina veya giymesine izin vermeyecektir.
5. 4 Her periodun veya uzatma periodunun baslangicinda orta dairede hava atisi yapacaktir.
5. 5 Kosullar gerektiriyorsa, oyunu durdurma yetkisine sahiptir.
5. 6 Bir takim uyarilmasina ragmen oynamayi reddediyor veya davranislariyla oyunun oynanmasini engelliyorsa, o takimin hükmen yenilgisine karar vermeye yetkilidir.
5. 7 Ikinci ve dördüncü periodun, uzatma periodunun sonunda veya gerek duyulan herhengi bir anda sayi cetvelini dikkatlice inceleyecek ve onaylayacaktir.
5. 8 Gereken her durumda veya hakemler arasinda bir anlasmazlik oldugunda son karari verirken yardimci hakeme, teknik gözlemciye ve/veya masa görevlilerine danisabilir.
5. 9 Kurallarda belirgin sekilde yer almayan tüm konularda karar verme yetkisine sahiptir.
Madde 6. Hakemler: Kararlarda Zaman ve Yer
6. 1 Hakemler; hakem masasi, takim siralari ve çizgilerin arkasindaki bölgeler de dahil, sinir çizgilerinin içinde veya disinda kurallarin çignendigi durumlarda karar vermeye yetkilidir.
6. 2 Hakemlerin yetkileri; programda belirtilen oyun saatinden 20 dakika önce sahaya gelmeleriyle baslayacak ve oyun süresinin bittigi onaylandiginda sona erecektir.
6. 3 Oyunun baslama saatine 20 dakika kalmasindan önce veya oyunun bitimi ile sayi cetvelinin onaylanmasi ve imzalanmasi arasinda oyuncularin, antrenörlerin, antrenör yardimcilarinin veya diger takim üyelerinin sportmenlik disi davranislari olursa, bashakem sayi cetvelini imzalamadan önce sayi cetvelinin arkasina olayi rapor etmeli, teknik gözlemci veya bashakem karsilasmayla ilgili kurulusa detayli bir rapor göndermelidir.
6. 4 Takimlardan biri itiraz basvurusunda bulunursa, teknik gözlemci veya bashakem oyunun bitiminden itibaren bir saat içinde durumu karsilasma ile ilgili organizasyon yetkililerine bildirecektir.
6. 5 Dördüncü periodun veya uzatma periodunun bitiminden hemen önce veya es zamanli olarak verilen faul sonucu kullandirilan serbest atis veya serbest atislardan sonra uzatma periodu gerekli olursa, oyunun bittigini belirten sesli isaret ile serbest atis veya serbest atislarin tamamlanmasina kadar verilen tüm fauller, oyun aralarinda yapilmis kabul edilecek ve cezasi buna göre uygulanacaktir.
6. 6 Hiçbir hakem diger hakemin kurallarin kendisine tanidigi yetkiler çerçevesinde vermis oldugu kararlari yok sayamaz veya sorgulayamaz.
Madde 7. Hakemler: Kurallara aykiri durumlarda görevleri
7. 1 Tanim:
Bir oyuncu, yedek oyuncu, antrenör, antrenör yardimcisi veya takim üyeleri tarafindan yapilan bir ihlal veya faul, kurallara aykiri durumdur.
7. 2 Izlenecek yol:
7. 2. 1 Bir ihlal veya faul oldugunda hakem düdügünü çalacak, ayni anda oyun saatini durdurmak ve topun ölmesini saglamak için ilgili isareti verecektir.
7. 2. 2 Hakemler basarilmis bir serbest atistan veya sahadan yapilmis bir sayidan sonra veya top canlandiginda düdük çalmayacaklardir.
7. 2. 3 Her faul veya her hava atisi kararindan sonra hakemler yerlerini degistireceklerdir.
7. 2. 4 Tüm uluslar arasi karsilasmalarda, bir kararin açiklanmasinda sözel iletisim gerekiyorsa, Ingilizce kullanilacaktir.
Madde 8. Hakemler: Sakatlik
Bir hakem sakatlik veya herhangi baska bir nedenle olaydan sonra 10 dakika içinde görevini sürdürecek hale gelmezse, oyun devam edecektir. Sakatlanan hakeminin yerini alabilecek nitelikte baska bir hakem yoksa, diger hakem oyunun sonuna dek maçi tek basina yönetecektir. Oyunu yönetebilecek baska hakem varsa, diger hakem teknik gözlemciye danisarak karar verecektir.
Madde 9. Sayi Görevlisi ve Yardimci Sayi Görevlisi: Görevleri
9. 1 Sayi görevlisi resmi sayi cetveline:
•Oyuna baslayan tüm oyuncularin ve oyuna sonradan giren yedek oyuncularin isim ve numaralarini kaydedecektir. Oyuna baslayan bes (5) oyuncu, oyuncu degisikligi veya oyuncu numaralari ile ilgili olarak kurallara aykiri bir durum farkettiginde, derhal en yakin hakemi haberdar edecektir.
•Yapilan sayilari kronolojik olarak özetleyecek ve sahadan yapilan sayilarla basarilmis serbest atislari kaydedecektir.
•Her oyuncuya verilen kisisel ve teknik faulleri kaydedecektir. Sayi görevlisi, bir oyuncuya besinci faul verildiginde durumu hakemlere bildirecektir. Ayni sekilde antrenörlere verilen teknik faulleri kaydedecek ve bir antrenörün sahayi terketmesi gerektiginde hakemleri derhal haberdar edecektir.
9. 2 Sayi görevlisi ayrica :
•Bir takim mola talep ettikten sonra ilk mola firsati dogdugunda hakemleri haberdar edecek ve o period için molasi biten takimin antrenörünü, hakemler vasitasiyla uyaracaktir.
•Her oyuncunun yaptigi faul sayisini, her iki antrenörün de görebilecegi sekilde faul göstergelerini kaldirarak göstermelidir.
•Bir periodda o takimin bir oyuncusuna verilen kisisel veya teknik faulden dolayi o takim dördüncü takim faulünü doldurmussa, top canlaninca masanin takima yakin tarafina takim toplam faul göstergesini koyacaktir.
•Oyuncu degisikliklerini saglayacaktir.
•Sesli isaretini sadece top öldügünde ve yeniden canlanmasindan önce verecektir. Sayi görevlisinin sesli isareti oyun saatini veya oyunu durdurmaz ve topu öldürmez.
9. 3 Yardimci sayi görevlisi skorborda gereken bilgileri isleyecek ve sayi görevlisine yardim edecektir. Skorbord ile resmi sayi cetveli arasinda çözüme kavusturulamayan bir uyumsuzluk oldugunda, sayi cetveli esas alinacak ve skorbord ona göre düzeltilecektir.
9. 4 Sayilar, sayi cetveline toplanarak yazilirken su önemli hatalar yapilabilir:
•Üç sayi yerine iki sayi kaydedilebilir.
•Iki sayi yerine üç sayi kaydedilebilir.
Hata oyun süresi içinde farkedilirse, sayi görevlisi oyunu durdurup hatanin düzeltilmesi için sesli isaretiyle hakemlerin dikkatini çekmeden önce ilk ölü topu beklemelidir.
Eger hata oyunun bittigini belirten saatin sesli isaretinden sonra ancak sayi cetveli hakemler tarafindan imzalanmadan önce sayi cetvelinin kontrolü sirasinda farkedilirse, bashakem hatayi ve eger etkilemisse oyunun sonucunu düzeltmelidir. Hata, sayi cetveli hakemler tarafindan imzalandiktan sonra farkedilmisse, artik bashakem tarafindan düzeltilemez. Bu durumda bashakem karsilasmayla ilgili organizasyonun yetkililerine hatayi anlatan bir rapor göndermelidir.
Madde 10. Saat Görevlisi: Görevleri
10. 1 Kullanimina bir oyun saati ve bir kronometre verilecek olan saat görevlisi :
•Oyun süresini ve duraklamalari tutacaktir.
•Birinci ve üçüncü periodlarin baslamasindan üç dakika önce takimlari ve hakemleri haberdar edecektir.
•Kronometreyi çalistirarak molanin baslangicindan itibaren 50 saniye geçtiginde sesli isaret verecektir.
•Her periodun veya uzatma periodunun sonunda oyunun bittigini belirten sesli isaretin çok yüksek sesle ve otomatik olarak verilmesini saglar. Eger sesli isaret çalismaz veya duyulmazsa, hakemleri haberdar etmek için her türlü yolu kullanacaktir.
Sesli isareti topu öldürür ve oyun saatini durdurur. Bununla beraber top sahadan yapilan bir sut veya serbest atistan dolayi havadaysa, saat görevlisinin sesli isareti topu öldürmez.
10. 2 Oyun saati su durumlarda çalistirilacaktir:
•Hava atisinda top hava atisina katilan oyunculardan ilki tarafindan kurallara uygun olarak dokunuldugunda.
•Basarilmamis serbest atistan sonra top canli kalmissa, sahadaki bir oyuncuya temas ettiginde.
•Sinir çizgileri disindan oyuna sokulurken, sahadaki bir oyuncuya temas ettiginde.
10. 3 Oyun saati su durumlarda durdurulacaktir:
•Bir periodun veya uzatma periodunun sonunda oyun süresi sona erdiginde.
•Top canliyken hakemlerden biri düdük çaldiginda.
•Top canliyken 24 saniye aygiti sesli isaret verdiginde.
•Mola isteyen takima rakip tarafindan sahadan sayi yapildiginda.
•Dördüncü periodun veya uzatma periodunun son iki (2) dakikasi içinde sahadan sayi yapildiginda.
Madde 11. 24 Saniye Görevlisi: Görevleri
24 saniye görevlisinin kullanimina bir 24 saniye aygiti saglanacak ve aygit su esaslara göre kullanilacaktir:
11 1 Sahadaki bir oyuncu canli bir topun kontrolünü eline geçirdiginde çalistirilacak veya yeniden çalistirilacaktir.
11. 2 Asagidaki durumlarda 24 saniye aygiti durdurulup basa kurulacak ve aygitta görüntü olmayacaktir:
•Topu daha önce kontrolünde bulunduran takimin topu oyuna sokmasi durumu hariç, bir hakem faul, hava atisi veya ihlal karari verdiginde.
•Sahadan atilan sut sonucu top sepete girdiginde.
•Sahadan atilan sut sonucu top çembere çarptiginda.
•Oyun, topu kontrolünde bulunduran takimin rakibiyle ilgili bir nedenle durduruldugunda.
11. 3 Rakip takim sahadaki canli bir topun kontrolünü eline geçirdiginde 24 saniye aygiti derhal basa alinip çalistirilacaktir.
Eger topun kontrolü ayni takimda kalmissa, rakip oyuncularin topa hafif dokunuslari yeni bir 24 saniyenin baslatilmasini gerektirmez.
11. 4 Asagidaki durumlarda topu kontrolünde bulunduran takim, topu oyuna sokacaksa 24 saniye aygiti durdurulur ama basa alinmaz:
•Top disari çiktiginda.
•Çift faul karari verildiginde.
•Oyun, topu kontrolünde bulunduran takimla ilgili bir nedenle durduruldugunda.
11. 5 Bir periodun veya uzatma periodunun bitimine 24 saniyeden az süre kala takim topun kontrolünü eline geçirmisse, 24 saniye aygiti durdurulacak ve aygit görüntüsüz olacaktir.
DÖRDÜNCÜ KURAL TAKIMLARDÖRDÜNCÜ KURAL TAKIMLAR
Madde 12. Takimlar
12. 1 Tanim
12. 1. 1 Karsilasmayla ilgili yetkili kurulusun belirledigi yönetmelikler çerçevesinde bir takim için oynamasina izin verilen oyuncu, oynamaya uygun oyuncudur. Yas sinirlari da dikkate alinacaktir.
12. 1. 2 Bir oyuncu oyunun baslamasindan önce sayi cetvelinde yer almissa, diskalifiye edilmedigi ve bes (5) faul olmadigi sürece, kadrodaki oyuncudur.
12. 1. 3 Oyun süresi içinde takim üyesi ya bir oyuncudur ya da bir yedektir.
12. 1. 4 Menacer, doktor, fizyoterapist, istatistikçi, çevirmen gibi özel sorumluluklari olan takim ilgilileri, takim sirasinda oturabilir. Bes (5) faul olan oyuncu, takim ilgilisi konumuna gelir.
12. 2 Kural
Her takim su sekilde olusur:
•Oynamaya uygun en çok on (10) takim üyesi.
•Takimlarin üç (3)’ ten fazla maç yapacagi turnuvalarda takim kadrolarinda en çok on iki (12) takim üyesi.
•Bir antrenör ve istenirse bir yardimci antrenör.
•Oynama hakki olan takim üyeleri arasindan bir kaptan.
•Özel sorumluluklari olan en çok bes (5) takim ilgilisi.
Madde 13. Oyuncular ve Yedekler
13. 1 Tanim
Bir takim üyesi sahadaysa ve takim kadrosundaysa, oyuncudur. Diskalifiye edilmedigi veya bes (5) faul almadigi sürece, oynama hakki varsa ancak oynamiyorsa yedektir.
13. 2 Kural
13. 2. 1 Oyun sirasinda her takimdan sahada bes (5) oyuncu bulunacak ve bunlar yedeklerle degistirilebilecektir.
13. 2. 2 Bir yedek oyuncu, hakem kendisini sahaya davet ettiginde oyuncu konumuna gelir. Ayni sekilde hakem tarafindan yerine yedek oyuncu davet edilen oyuncu, yedek oyuncu konumuna gelir.
13. 2. 3 Oyuncularin formalari su sekilde olacaktir:
•Formanin önü ve arkasi ayni renkte olmalidir. Tüm oyuncular (erkek ve bayan) oyun sirasinda formalarini sortlarinin içine sokacaklardir. Tek parça formalara izin verilir.
•Yazili tibbi rapor olmadikça, sekli nasil olursa olsun, formanin içine tisört giyilemez. Böyle bir rapor alinmissa, tisört formanin üstüyle ayni renkte olmalidir.
•Sortlarin önü ve arkasi ayni renkte olacaktir, formayla ayni renkte olmasi gerekmez.
•Sortla ayni renkte olmak kosuluyla, sorttan daha uzun iç giyimler (tayt) kullanilabilir.
13. 2. 4 Her oyuncu, önünde ve arkasindaki numaralar belirgin sekilde zitlik yaratan forma giyeceklerdir.
Numaralar açikça seçilecek ve:
•Sirttakiler en az 20 cm yüksekliginde,
•Öndekiler en az 10 cm yüksekliginde,
•En az 2 cm genisliginde olacaktir.
•Takimlar 4’ten baslayip 15’te biten numaralari kullanacaktir.
•Bir takimin oyuncularinda ayni numara olmayacaktir. Formaya reklam alinmasina izin verilmisse, karsilasmayla ilgili kurulusun belirledigi kurallara uymak kosuluyla kullanilan reklamlar, hiçbir sekilde formanin önündeki ve arkasindaki numaralarin görülmesini engelleyemez.
13. 2. 5 Bashakem, hiçbir oyuncunun digerlerinin yaralanmasina yol açabilecek malzemeler kullanmasina izin veremez.
•Asagidakilerin kullanilmasina izin verilmez:
-Parmak, el, bilek ya da ön kol koruyuculari, yumusak kaplamali olsa bile deri, plastik, yumusak plastik, metal ya da diger sert maddelerden yapilmis destek ya da ateller.
-Kesilmeye veya yüzülmeye neden olabilecek nesneler (tirnaklar uzun olmamalidir)
-Sapka, bere, saç aksesuarlari ve takilar.
•Asagidakilerin kullanilmasina izin verilmistir:
-Diger oyuncular için tehlike yaratmayacak sekilde kaplanmis omuz, üst kol, uyluk ya da alt bacak koruyucu destekleri.
-Uygun sekilde kaplanmissa, dizlik.
-Sert malzemelerden yapilmis olsa bile kirik burun için koruyucu.
-Diger oyuncular için tehlike yaratmayan gözlük.
-En çok 5 cm genisliginde, tek renkli, asindirici olmayan kumas, yumusak plastik veya kauçuktan yapilmis saç bandi.
13. 2. 6 Oyuncularin kullandigi bütün malzemeler basketbol için uygun olmalidir. Oyuncuya haksiz avantaj saglayacak sekilde boyunu uzatan veya siçramasini artiran nitelikte tasarlanmis malzemelerin kullanilmasina izin verilmez.
13. 2. 7 Bu madde içinde bahsi geçmeyen her tür malzemenin öncelikle FIBA Dünya Teknik Komisyonu tarafindan onaylanmasi gerekmektedir.
13. 2. 8 Takimlarin en az iki set formalari bulunmalidir, ayrica;
•Programda ismi ilk yazilan takim (evsahibi) açik renk forma (tercihen beyaz) giyecektir.
•Programda ismi ikinci sirada yazilan takim (konuk takim) koyu renk forma giyecektir.
•Bununla beraber iki takim anlasmissa, yukaridaki hükmün tersi uygulanabilir.
13. 2. 9 FIBA ’nin resmi karsilasmalarinda bir takimdaki bütün oyuncular
-Ayni renkte veya ayni renkleri içeren ayakkabi,
-Ayni renkte veya ayni renkleri içeren çorap giyecektir.
Madde 14. Oyuncular: Sakatlik
14. 1 Oyuncularin sakatlanmasi halinde hakemler oyunu durdurabilir.
14. 2 Sakatlik oldugunda top canliysa, hakemler oyun tamamlanana kadar, yani topu kontrolünde bulunduran takim sayi için sut atana, topun kontrolünü kaybedene, oyunu yavaslatana veya top ölene kadar düdük çalmayacaklardir.
Bununla beraber sakatlanan bir oyuncuyu korumak için, gerektiginde hakemler oyunu derhal durdurabilir.
14. 3 Sakatlanan bir oyuncunun degistirilmesi
•Sakatlanan oyuncu oyuna derhal devam edecek hale gelemezse (yaklasik 15 saniye içinde) veya tedavi görürse bir (1) dakika içinde veya mümkün oldugu kadar çabuk degistirilmelidir.
•Bununla beraber tedavi gören veya sakatligi bir (1) dakika içinde geçen oyuncu oyuna devam edebilir ancak bu durumda takima bir mola kaydedilecektir.
•Ancak oyuncu bir (1) dakika içinde oynayacak duruma gelemezse veya takiminin molasi kalmamissa degistirilmelidir.
Istisna: Takim 5’ten az oyuncu ile devam etmek durumunda kalmissa.
14. 4 Sakatlanan oyuncunun serbest atis yapmasi gerekiyorsa, atislari yerine giren oyuncu kullanacaktir. Sakatlanan oyuncunun hava atisina katilmasi gerekiyorsa, hava atisina yerine giren oyuncu çikacaktir. Sakatlanan oyuncunun yerine giren oyuncu, daha sonra saatin çalistigi dönemde oynamadan degistirilemez.
14. 5 Antrenör tarafindan oyuna baslayacaklar arasinda gösterilen bir oyuncu, sakatlanir ve sakatligi bashakem tarafindan ciddi kabul edilirse bir baskasiyla degistirilebilir. Bu durumda rakip takim da, eger istiyorsa bir oyuncu degistirebilir.
14. 6 Hakem, kanamasi veya açik yarasi olan oyuncuyu oyun sahasi disina gönderecek ve degistirilmesini saglayacaktir. Oyuncu ancak kanamasi durdurulduktan ve yarasi tümüyle güvenli sekilde kapatildiktan sonra oyuna dönebilir.
Madde 15. Kaptan: Görevleri ve Yetkileri
15. 1 Kaptan, takimini sahada temsil eden oyuncudur. Oyun sirasinda bilgi edinebilmek için hakemlerle iletisim kurulabilir. Ancak bunu top ölü ve oyun saati durmusken, saygili bir tavirla yapabilir.
15. 2 Kaptan geçerli bir nedenle oyun sahasini terkettiginde, antrenör hakemlerden birine onun yoklugunda kaptanligi üstlenecek oyuncunun numarasini bildirecektir.
15. 3 Kaptan, antrenörün görevini de üstlenebilir.
15. 4 Kaptan, hava atisi veya serbest atis durumunda, kurallarca belirlinen zorunlu bir oyuncu yoksa, hava atisina katilacak veya serbest atisi kullanacak oyuncuyu seçer.
15. 5 Oyunun sonunda, eger takimi maçin sonucuna itiraz ediyorsa, o takimin kaptani maçin bitiminde sayi cetvelindeki “itiraz durumunda kaptanin imzasi” bölümünü imzalayarak itirazdan bashakemi haberdar edecektir.
Madde 16. Antrenörler: Görevleri ve Yetkileri
16. 1 Oyun sirasinda istatistiksel bilgiler alabilmek için sadece antrenör ve antrenör yardimcisi, masa görevlileriyle iletisimde bulunabilirler. Bu iletisimi, oyunun akisini engellememek kosuluyla saygili bir biçimde ve top ölmüs, oyun saati durmusken yapabilirler.
16. 2 Oyunun programda gözüken baslama saatinden en az 20 dakika önce, her antrenör veya temsilcisi, sayi görevlisine oyunda oynayacak oyunculari, numaralarini, kaptanin, antrenörün ve antrenör yardimcisinin isimleri içeren bir liste verecektir.
16. 3 Oyunun baslamasindan en az 10 dakika önce, her iki antrenör sayi cetvelini imzalayarak takim üyelerinin isim ve numaralarinin, antrenörlerinin isimlerinin dogru oldugunu onaylayacaktir. Ayni zamanda oyuna baslayacak bes (5) oyuncuyu da isaretleyecektir. Bu bilgiyi ilk olarak “A” takimi antrenörü yapacaktir.
16. 4 Oyuna geç kalan yedek oyuncular, sayi görevlisine maçin baslamasindan 20 dakika önce verilen listede isimlerinin bulunmasi kosuluyla oynayabilirler.
16. 5 Sadece antrenör veya yardimci antrenör mola isteyebilir.
16. 6 Oyun sirasinda, ikisi birden olmamak kosuluyla sadece antrenör veya antrenör yardimcisi ayakta durabilir. Bu, antrenörün yerine geçtiginde, kaptani da kapsar.
16. 7 Antrenör veya yardimci antrenör oyuncu degisikligine gerek duydugunda oyuna girecek yedek oyuncu bu istemi sayi hakemine iletecek ve oyuna derhal girmeye hazir olacaktir.
16. 8 Yardimci antrenör varsa, ismi oyunun baslamasindan önce sayi cetveline kaydedilmelidir. (imza atmasi gerekli degildir). Herhangi bir nedenle antrenör oyuna devam edemeyecekse, yardimci antrenör onun bütün görevlerini ve yetkilerini üstlenecektir.
16. 9 Antrenör yoksa veya oyuna devam edemeyecekse veya sayi cetveline ismi kaydedilmis yardimci antrenör bulunmuyorsa, kaptan; antrenörün görev ve yetkilerini üstlenecektir. Kaptan geçerli bir nedenle oyun sahasindan ayrilirsa, antrenörlük islevini sürdürebilir. Ancak diskalifiye edici faul veya sakatlik nedeniyle antrenörlük yapamayacak durumdaysa, kaptanin yedegi antrenörlük görevini yürütecektir.
BESINCI KURAL OYUN DÜZENI
Madde 17. Oyun Süresi, Beraberlik ve Uzatma Periodlari
17. 1 Oyun, her biri on (10) dakikalik dört (4) perioddan olusacaktir.
17. 2 Birinci ile ikinci, üçüncü ile dördüncü periodlar arasinda ve her uzatma periodundan önce iki (2) dakikalik ara verilecektir.
17. 3 Ikinci perioddan sonra 15 dakikalik devre arasi verilecektir.
17. 4 Dördüncü periodun oynama süresi bittiginde skorda esitlik varsa, oyun beraberlik bozulana dek bes (5) dakikalik uzatma periodlari ile devam edecektir.
17. 5 Bütün uzatma periodlarinda takimlar üçüncü ve dördüncü periodlarda hücum ettikleri sepetlere hücum edeceklerdir.
Madde 18. Oyunun Baslamasi
18. 1 Bütün maçlarda programda ismi ilk yazilan takim (evsahibi takim) sepeti ve takim sirasini seçme hakkina sahiptir.
Bu tercih bashakeme oyunun baslamasindan 20 dakika önce duyurulacaktir.
18. 2 Birinci ve üçüncü periodlardan önce takimlar rakiplerinin sepetlerinin bulundugu yari sahada isinma hakkina sahiptir.
18. 3 Takimlar üçüncü perioddan önce sepetleri degisecektir.
18. 4 Takimlardan herhangi birinin sahada oynamaya hazir bes (5) oyuncusu yoksa, oyun baslayamaz.
18. 5 Oyun, orta dairede yapilan hava atisinda, hava atisina katilan oyunculardan ilkinin topa kurallara uygun olarak dokunmasi ile resmen baslar.
Madde 19. Topun Konumu
Top canli ya da ölü olabilir.
19. 1 Top su durumlarda canlanir:
•Hava atisinda, katilan oyunculardan ilkinin topa kurallara uygun olarak dokunmasiyla.
•Serbest atista, hakem topu serbest atisi kullanacak oyuncuya verdiginde.
•Top oyuna sokulurken topu oyuna sokacak oyuncu topu eline aldiginda.
19. 2 Top su durumlarda ölür:
•Sahadan veya serbest atistan sayi yapildiginda.
•Top canli iken hakemlerden biri düdük çaldiginda.
•Bir serbest atista topun sepete girmeyecegi belli ise ve atistan sonra:
-Baska serbest atis(lar)
-Baska bir ceza (Serbest atis(lar) ve/veya oyuna sokma hakki) uygulanacaksa.
•Bir period veya uzatma periodunun sona erdigini belirten oyun saatinin sesli isareti çalarsa.
•Top canli iken 24 saniye aygiti sesli isaret verirse.
•Sut amaciyla atilan top havada iken herhangi bir takimin oyuncusu asagidaki durumlardan sonra topa dokunursa:
-Hakemlerden biri düdük çaldiginda.
-Bir period veya uzatma periodunun oyun süresi sona erdiginde.
-24 saniye aygiti sesli isaret verdiginde.
19. 3 Asagidaki durumlarda top ölmez ve yapilmissa, sayi sayilir:
•Sayi için atilan sut sirasinda top havada iken hakem düdük çalar, oyun saati veya 24 saniye aygiti sesli isaret verirse.
•Serbest atis sirasinda top havada iken, hakem serbest atislari kullanan oyuncunun yaptiklari disinda kurallara aykiri bir durum için düdük çalarsa.
•Topu kontrolünde bulunduran oyuncu sayi için sut girisiminde iken rakibi ona faul yapar ve oyuncu faulden önce baslamis oldugu hareketin devaminda sutunu tamamlarsa.
Madde 20. Oyuncunun ve Hakemin Yeri
20. 1 Bir oyuncunun yeri, zeminde temas ettigi noktaya göre belirlenir. Havaya siçradiginda en son temas ettigi yerde oldugu kabul edilir. Sinir çizgileri, orta çizgi, üç sayi çizgisi, serbest atis çizgisi ve serbest atis kulvarini sinirlayan çizgiler de buna dahildir.
20. 2 Hakemin yeri de oyuncu gibi belirlenir.
Top bir hakeme temas ettiginde, hakemin bulundugu zemine temas etmis sayilir.
Madde 21. Hava Atisi
21. 1 Tanim
21. 1. 1 Hava atisi hakemi herhangi iki rakip oyuncu arasinda, herhangi bir dairede topu havaya atmasiyla gerçeklesir.
21. 1. 2 Rakip takimlardan bir veya daha fazla sayidaki oyuncunun birer ya da ikiser elleri sertlige basvurmaksizin topun kontrolüne olanak vermeyecek sekilde topun üzerinde oldugunda, tutulmus top durumu olusur.
21. 2 Kural
21. 2. 1 Bir perioda veya uzatma perioduna baslamak için orta dairede herhangi iki rakip oyuncu arasinda hava atisi yapilir.
21. 2. 2 Tutulmus top veya sonucunda hava atisi yapilacak çift faul karari verildiginde olayla ilgili iki rakip oyuncu arasinda, en yakin dairede hava atisi yapilacaktir.
Tutulmus top karari verildiginde, pozisyonla ilgili oyuncu sayisi ikiden fazla ise hava atisi, hakem tarafindan belirlenecek boylari birbirine yakin iki oyuncu arasinda, en yakin dairede yapilacaktir.
21. 2. 3 Madde 21.2.1 veya 21.2.2 disinda, canli bir topun sepetin desteklerine sikismasi dahil hava atisi yapilmasini gerektiren bir durum varsa, hava atisi en yakin dairede herhangi iki rakip oyuncu arasinda yapilacaktir.
Hava atisina, sadece hava atisi karari verildigi sirada sahada bulunan oyuncular katilabilir.
21. 2. 4 Hava atisi için en yakin dairenin hangisi oldugu konusunda kusku duyuluyorsa, hava atisi orta dairede yapilacaktir.
21. 3 Izlenecek yol:
21. 3. 1 Hava atisina katilacak oyuncular ayaklari dairenin kendi sepetlerine yakin olan yarisinin içinde olmak üzere bir ayaklari dairenin orta çizgisine yakin olarak duracaklardir.
21. 3. 2 Hakem topu her iki oyuncunun arasinda yukari dogru (dik olarak), siçrayinca yetisemeyecekleri bir yükseklige atacaktir.
21. 3. 3 Top erisebilecegi en üst noktaya geldikten sonra siçrayan oyuncularin bir veya ikisi tarafindan eliyle/ elleriyle çelinmelidir.
21. 3. 4 Hava atisina katilan oyuncular, top kurallara uygun olarak çelinene kadar siçrama yerlerini terketmeyeceklerdir.
21. 3. 5 Top, hava atisina katilmayan oyunculara, zemine, sepete veya arkaliga temas edene kadar hava atisina katilan oyuncular topu tutamazlar ve iki kezden fazla dokunamazlar.
21. 3. 6 Hava atisina katilmayan oyuncularin vücudunun herhangi bir kismi (silindir), top çelinene kadar daire çizgisini veya çizginin ilerisini geçemez.
21. 3. 7 Eger top siçrayan oyunculardan biri veya ikisi tarafindan çelinemezse veya siçrayanlar tarafindan çelinmeden yere düserse, hava atisi tekrarlanacaktir.
21. 3. 8 Dairenin çevresinde yan yana dizilen ayni takim oyunculari, rakip oyuncu aralarina girmek istediginde buna izin vermek zorundadir.
21. 3. 9 Hava atisina katilmasi gereken oyuncu sakatligi nedeniyle veya besinci faulünü almasi ya da diskalifiye edilmesi yüzünden hava atisina katilamiyorsa, yerine giren oyuncu hava atisina katilacaktir.
Madde 21.3.1, 21.3.3, 21.3.4, 21.3.5, ve 21.3.6’ya uyulmamasi bir ihlaldir.
Madde 22. Topla Oynama
22. 1 Basketbol oyununda top sadece el ve ellerle oynanir.
22. 2 Topla birlikte kosmak, topa bilerek bacagin herhangi bir kismiyla vurmak veya bloke etmek veya yumrukla vurmak ihlaldir.
22. 3 Topa istemeden ayak veya bacakla temas etmek ihlal degildir.
Madde 23. Topun Kontrolü
23. 1 Bir oyuncu topu tutuyor veya dripling yapiyorsa veya canli bir top onun kullanimindaysa, top o oyuncunun kontrolündedir.
23. 2 Canli bir top o takimdan bir oyuncunun kontrolündeyse veya top takim oyunculari arasinda paslasiliyorsa, top o takimin kontrolündedir.
23. 3 Takim kontrolü, bir rakip oyuncu topun kontrolünü kazanana veya top ölene veya sahadan veya serbest atistan yapilan sayi girisiminde top oyuncunun elini (ellerini) terk edene kadar sürer.
Madde 24. Atis Halindeki oyuncu
24. 1 Atis hali oyuncunun topu elinden çikarmadan önce, hakemin yargisina göre rakibin sepetine sut, smaç veya tipleyerek sayi yapmaya yönelik hareketiyle baslar. Atis hali, top oyuncunun elini (ellerini) terk edene kadar devam eder. Sayi girisimindeki bir oyuncunun kolu (kollari) sayi yapmasinin engellenmesi için rakibi tarafindan tutulabilir. Hakem tarafindan atis halinde kabul edilen bu oyuncunun topu elinden (ellerinden) çikarmasi sart degildir.
Atilan adim sayisi ile atis hali arasinda bir iliski yoktur.
24. 2 Siçrayarak atis yapan oyuncunun atis hali, girisim tamamlanana (Top oyuncunun elini-ellerini terk edene) ve her iki ayagi yere degene kadar devam eder. Bununla beraber takim kontrolü oyuncunun elini (ellerini) terkedince sona erer.
24. 3 Faulün, atis halindeki oyuncuya yapilmis kabul edilmesi için hakemin yargisina göre oyuncunun kollari ve/veya vücuduyla süregen hareketine basladiktan sonra faulün meydana gelmis olmasi gerekir.
Süregen hareket:
•Oyuncu topu eliyle (elleriyle) tuttugunda ve genellikle yukari dogru sut hareketiyle baslar.
•Sahadan sayi girisiminde kol ve/veya vücut hareketlerini de kapsar.
•Tümüyle yeni bir hareket yapilmissa süregen hareket sona erer.
Eger süregen hareket kriterleri yukaridaki gibi ise oyuncu atis halinde kabul edilir.
Madde 25. Sayi:Yapilmasi ve Degeri
25. 1 Tanim
25. 1. 1 Saha içindeki canli bir top sepete üstten girer ve içinde kalir veya sepetten geçerse sayi yapilmis olur.
25. 1. 2 Küçük bir kismi bile çemberin içinde ve çemberin üst hizasinin altinda ise, top sepetten geçmis sayilir.
25. 2 Kural
25. 2. 1 Top takimin hücum ettigi sepetten geçtiginde, sayilar su sekilde yazilir:
•Serbest atistan yapilirsa bir (1) sayi.
•Sahanin iki sayilik bölgesinden yapilirsa iki (2) sayi.
•Sahanin üç sayilik bölgesinden yapilirsa üç (3 ) sayi.
25. 2. 2 Bir oyuncu yanlislikla kendi sepetine sayi atarsa bu sayilar rakip takimin kaptani tarafindan yapilmis gibi kaydedilecektir.
25. 2. 3 Bir oyuncunun bilerek takiminin sepetine sayi atmasi ihlaldir ve sayilmaz.
25. 2. 4 Bir oyuncu topun sepete alttan girmesine neden olursa bu bir ihlaldir.
Madde 26- Topun Oyuna Sokulmasi
26. 1 Genel Ilkeler
26. 1. 1 Serbest atistan veya sahadan yapilan atis sonucu top çemberden geçer ancak sayi verilmezse, top serbest atis çizgisinin uzantisindan oyuna sokulacaktir.
26. 1. 2 Teknik faul, sportmenlik disi faul ve diskalifiye edici faulden dogan serbest atis (atislar) sonrasinda, son serbest atisin sayi olup olmamasina bakilmaksizin top hakem masasinin karsisindaki kenar çizgisinin orta noktasindan oyuna sokulacaktir.
26. 1. 3 Canli bir topu kontrol eden takimin oyuncularindan birinin yaptigi kisisel faulden dolayi veya takim herhangi bir nedenle topu oyuna sokma hakki elde ettiginde, diger takim kurallara aykiri hareketin yapildigi yere en yakin sinir çizgisinin disindan topu oyuna sokacaktir.
26. 1. 4 Asagidaki durumlarda hakem topu oyuna sokacak oyuncuya havadan veya yere çarptirarak atabilir:
•Hakem, topu oyuna sokacak oyuncuya 3-4 m’den daha uzak degilse,
•Topu oyuna sokacak oyuncu dogru yerde bulunuyorsa,
•Topun kontrolünü kazanacak takim, haksiz bir avantaj elde etmiyorsa.
26. 2 Sahadan veya serbest atistan yapilan sayilardan sonra:
26. 2. 1 Sayi yiyen takimin herhangi bir oyuncusu, sayinin yapildigi taraftaki dip çizginin herhangi bir noktasindan topu oyuna sokabilir.
Bu uygulama bir sayidan sonra duraksama veya moladan sonra hakemin topu oyuncuya vermesi sirasinda da geçerlidir.
26. 2. 2 Dip çizginin üstünde veya gerisinde topu oyuna sokacak olan oyuncu saga-sola geriye hareket edebilir veya top o takimin oyunculari arasinda paslasilabilir ancak bes (5) saniyenin sayimina, ilk oyuncunun sinir çizgisinin disinda topu eline aldiginda baslanir.
26. 2. 3 Top sepetten geçtikten sonra topu oyuna sokacak takimin rakipleri topa dokunamayacaktir.
Topa yanlislikla veya içgüdüsel olarak dokunmaya izin verilebilir ancak uyariya ragmen topa müdahale edilerek topun oyuna sokulmasi geciktiriliyorsa, bunun cezasi teknik fauldür.
26. 3 Kurallara aykiri bir durum veya oyunun duraklamasindan sonra:
26. 3. 1 Topu oyuna sokacak oyuncu, arkaligin tam arkasi hariç, kurala aykiriligin oldugu veya oyunun durdugu yere en yakin ve hakem tarafindan gösterilen sinir çizgisi disindaki yerden topu oyuna sokacaktir.
26. 3. 2 Hakem topu sinir çizgileri disindan oyuna sokacak oyuncuya vermeli, atmali veya alabilecegi bir yere koymalidir.
26. 4 Kural
26. 4. 1 Topu oyuna sokan oyuncu sunlari yapamaz:
•Sahada baska bir oyuncuya degmeden topa dokunamaz.
•Topu elinden çikarmadan veya çikarirken sahaya giremez.
•Topu elinden çikarmak için bes (5) saniyeden fazla bekleyemez.
•Top sahadaki bir oyuncuya degmeden topu sinir çizgileri disina temas etmesine neden olamaz.
•Topun dogrudan sepete girmesine neden olamaz.
•Topu elinden çikarmadan veya çikartirken, herhangi bir yöne bir (1) m’den fazla ilerleyemez veya ayri iki yönde hareket edemez. Ancak kosullar uygunsa çizgiye dik olarak geriye hareket edebilir.
26. 4. 2 Diger oyuncular sunlari yapamaz:
•Top atilmadan, vücutlarinin herhangi bir noktasiyla sinir çizgisi hizasini geçemezler.
•Sinir çizgilerinin disindaki serbest alan iki (2) m’den az ise, topu oyuna sokacak oyuncuya bir (1) m’den fazla yaklasamazlar.
Madde 26.4’e aykirilik ihlaldir.
26. 5 Cezasi
Top, rakip takima oyuna sokulmak üzere ilk oyuna sokulacagi noktadan verilir.
Madde 27. Mola
27. 1 Tanim
Mola bir takimin antrenörünün veya yardimci antrenörünün istegi üzerine oyuna verilmis bir aradir.
27. 2 Kural
27. 2. 1 Her mola bir (1) dakika sürecektir.
27. 2. 2 Asagidaki durumlarda mola firsati baslar:
•Top öldügünde ve oyun saati durdugunda, hakemin bir faul veya bir ihlali belirtirken masa görevlileri ile iletisimi sona erdiginde.Sahadan yapilan bir sayidan önce veya sonra istekte bulunan takim sayi yediginde.
27. 2. 3 Asagidaki durumlarda mola firsati sona erer:
•Hakem elinde topla hava atisini yaptirmak için daireye girdiginde.
•Hakem ilk veya tek serbest atisi yaptirmak için topla veya topsuz serbest atis kulvarina geldiginde.
•Topu oyuna sokacak oyuncu topu aldiginda.
27. 2. 4 Her takimin ilk üç (3) periodda bir (1), dördüncü periodda iki (2) ve her uzatma periodunda bir (1) mola hakki vardir.
27. 2. 5 Mola ilk istekte bulunan takimin antrenörüne kaydedilecektir. Ancak rakibin sahadan yaptigi bir sayi varsa ve faul karari verilmemisse, mola isteginde bulunmasi halinde, sayi yiyen takimin antrenörüne kaydedilir.
27. 2. 6 Bir mola isteginden sayi hakemi mola için sesli isaretini vermeden vazgeçilebilir.
27. 2. 7 Mola sirasinda oyuncular sahayi terk ederek takim siralarina oturabilirler ve takim sira bölgesinde bulunmalarina izin verilenler, takim sira bölgesinden uzaklasmamak kosuluyla sahaya girebilirler.
27. 3 Izlenecek Yol:
27. 3. 1 Antrenörün veya antrenör yardimcisinin mola isteme hakki vardir. Bunu yapmak için sayi görevlisine giderek, elleriyle ilgili isareti yaparak açik bir sekilde mola isteyecektir.
27. 3. 2 Mola firsati baslar baslamaz, sayi görevlisi sesli isareti vererek bir mola istegi oldugunu hakemlere bildirecektir.
Mola isteginde bulunan takimin rakibi sahadan sayi yaparsa, saat görevlisi derhal oyun saatini durduracak ve sesli isaretini verecektir.
27. 3. 3 Mola, hakemlerden biri düdügünü çalip, mola isaretini verince baslar.
27. 3. 4 Mola, hakem düdük çaldiginda ve takimlari sahaya davet ettiginde biter.
27. 4 Kisitlamalar
27. 4. 1 Tek bir cezaya ait serbest atis(lar) arasinda veya sonrasinda, top ölene ve saatin çalistigi bir dönem sonrasina kadar mola verilmez.
Istisnalar:
•Serbest atislar arasinda faul oldugunda. Bu durumda serbest atislar tamamlandiktan sonra yeni faulün cezasi uygulanmadan mola verilecektir.
•Son veya tek serbest atistan sonra top canlanmadan önce bir faul oldugunda. Bu durumda yeni faulün cezasi uygulanmadan mola verilecektir.
•Son veya tek serbest atistan sonra, top canlanmadan önce cezasi hava atisi veya topun oyuna sokulmasi olan bir ihlal çalindiginda.
Birden fazla faulün cezasi olarak setler halinde serbest atislar verildiginde, her set ayri kabul edilmelidir.
27. 4. 2 Dördüncü periodun veya uzatma periodunun son iki (2) dakikasinda saat, sahadan yapilan sayi nedeniyle durdugunda sayi atan takima mola verilmez.
27. 4. 3 Kullanilmayan molalar bir sonraki perioda veya uzatma perioduna tasinamaz.
Madde 28. Oyuncu Degisikligi
28. 1 Kural
28. 1. 1 Bir takim, oyuncu degisikligi firsati oldugunda oyuncu(lar) degistirebilir.
28. 1. 2 Asagidaki durumlarda oyuncu degistirme firsati baslar:
•Top öldügünde ve oyun saati durdugunda ve hakem bir faul veya ihlal kararini belirtirken masa görevlileriyle iletisimi sona erdiginde.
•Dördüncü periodun veya uzatma periodunun son iki (2) dakikasinda, mola isteyen takim sayi yediginde.
Asagidaki durumlarda oyuncu degistirme firsati sona erer:
•Hakem topla birlikte hava atisini yapmak için orta daireye girdiginde.
•Hakem topla veya topsuz tek ya da ilk serbest atisi yaptirmak için serbest atis kulvarina girdiginde.
•Topu oyuna sokacak oyuncu topu aldiginda.
28. 1. 3 Yeni degistirilmis bir oyuncu ile oyuna yeni girmis bir yedek, saatin çalistigi dönemden sonra top ölmeden tekrar oyuna giremez veya oyundan çikamazlar.
Istisnalar:
•Takim bes (5) ‘ten az oyuncu ile kalirsa.
•Bir hatanin düzeltilmesinde rol alacak oyuncu kurallara uygun bir degisiklik sonrasinda takim sirasindaysa.
28. 2 Izlenecek Yol:
28. 2. 1 Yedek oyuncu, oyuncu degisikligi isteme hakkina sahiptir. Bunun için sayi görevlisine gidecek ve ilgili isareti yaparak açik sekilde degisiklik istegini iletecektir. Degisiklik firsati baslayana kadar degisiklik siralarinda/sandalyelerinde oturacaktir.
28. 2. 2 Oyuncu degistirme firsati dogdugunda sayi görevlisi sesli isaret vererek hakemlere degisiklik talebi oldugunu bildirecektir.
28. 2. 3 Yedek oyuncu, hakem degisiklik isaretini verinceye kadar sinir çizgileri disinda bekleyecektir.
28. 2. 4 Kenara alinan oyuncunun sayi görevlisine veya hakemlere degisikligi bildirmesi gerekmez. Direkt olarak takim sirasina gidebilir.
28. 2. 5 Oyuncu degisikligi olabildigince çabuk tamamlanacaktir. Besinci faulünü yapan veya diskalifiye edilen oyuncu 30 saniye içinde degistirilmelidir. Hakemlerin yargisina göre gereksiz bir gecikme söz konusu ise, ilgili takima bir mola verilecektir.
28. 2. 6 Mola sirasinda oyuncu degisikligi istegi varsa, yedek oyuncu sahaya girmeden önce sayi görevlisine durumu bildirmelidir.
28. 2. 7 Sayi görevlisi, oyuncu degisikligi ile ilgili sesli isaretini vermeden, degisiklikten vazgeçebilir.
28. 3 Su durumlarda oyuncu degisikligine izin verilmez:
28. 3. 1 Bir ihlalden sonra topu oyuna sokma hakki olmayan takim degisiklik isterse.
Istisnalar :
•Topu oyuna sokacak takim oyuncu degistirirse.
•Iki takimdan birine faul verilirse.
•Iki takimdan birine mola verilirse.
•Hakem herhangi bir nedenle oyunun duraksamasina karar verirse.
28. 3. 2 Tek bir (1) cezaya ait serbest atis(lar) arasinda veya sonrasinda, saatin çalistigi bir dönemden sonra top yeniden ölünceye kadar.
Istisnalar:
•Serbest atislar arasinda bir faul karari verilirse. Bu durumda serbest atislar tamamlanacak ve yeni faulün cezasi uygulanmadan önce degisiklik yapilacaktir.
•Son veya tek serbest atistan sonra top canlanmadan bir faul verilirse. Bu durumda yeni faulün cezasi uygulanmadan önce degisiklik yapilacaktir.
•Tek veya son serbest atistan sonra top yeniden canlanmadan önce, cezasi hava atisi veya topun oyuna sokulmasi olan bir ihlal karari verildiginde. Birden fazla faulün cezasi olarak setler halinde serbest atislar verildiginde her set ayri kabul edilmelidir.
28. 3. 3 Degistirilmek istenen oyuncu hava atisina katilacak veya serbest atislari kullanacak oyuncu ise.
Istisnalar:
•Oyuncunun sakatlanmasi,
•Besinci faulünü almasi.
•Diskalifiye edilmesi.
28. 3. 4 Dördüncü periodun veya uzatma periodunun sayilardan sonra oyun saatinin durdugu son iki (2) dakika içinde sahadan sayi atan takim, oyuncu degisikligi isteginde bulunan takim ise.
Istisnalar:
•Mola alinmissa.
•Sayi yiyen takim da oyuncu(lar) degisikligi isteginde bulunmussa.
•Hakem herhangi bir nedenle oyunun duraksamasina karar vermisse.
28. 3. 4 Dördüncü periodun veya uzatma periodunun sayilardan sonra oyun saatinin durdugu son iki (2) dakika içinde sahadan sayi atan takim, oyuncu degisikligi isteginde bulunan takim ise.
Istisnalar:
•Mola alinmissa.
•Sayi yiyen takim da oyuncu(lar) degisikligi isteginde bulunmussa.
•Hakem herhangi bir nedenle oyunun duraksamasina karar vermisse.
28. 4 Serbest atis kullanacak oyuncunun degistirilmesi:
Serbest atis (atislar ) kullanacak oyuncu, asagidaki kosullarla degistirilebilir:
•Degisiklik istegi ilk veya tek atista degisiklik firsati sona ermeden yapilmis olmalidir.
•Birden fazla faulün cezasi olarak setler halinde serbest atislar verildiginde her set ayri kabul edilmelidir.
•Son veya tek serbest atistan sonra topun ölmesi, degisiklik firsati verir.
Serbest atisi kullanan oyuncu degistiriliyorsa, diger takim da, top son veya tek serbest atis için canlanmadan istegin yapilmis olmasi kosuluyla, bir oyuncu degisikligi yapabilir.
Madde 29. Bir Periodun veya Oyunun Sonu
29. 1 Bir period, uzatma periodu veya oyun, oyun saatinin oynama süresinin bittigini belirten sesli isaretiyle sona erer.
29. 2 Herhangi bir period veya uzatma periodunun bittigini belirten oyun saatinin sesli isaretiyle ayni zamanda veya hemen önce bir faul karari verilirse, bunun sonucu serbest atisi (atislari) gerektiriyorsa atislar kullandirilacaktir.
Madde 30. Hükmen Yenilgi
30. 1 Kural
Bir takim asagidaki durumlarda hükmen yenik sayilacaktir:
•Bashakem tarafindan uyarilmasina ragmen oynamaktan kaçinirsa.
•Davranislari oyunun oynanmasini engelliyorsa.
•Maçin programda belirtilen baslama saatinden on bes (15) dakika sonrasina kadar takim gelmemisse veya sahada oynamaya hazir bes (5) oyuncu bulunduramiyorsa.
30. 2 Cezasi
30. 2. 1 Oyunu rakip takim kazanmis olur ve skor yirmiye sifir (20–0) olarak kaydedilir. Ayrica hükmen yenilen takim puanlamada sifir (0 ) puan alir.
30. 2. 2 Iki oyunlu serilerde (evinde ve deplasmanda) ve play- off‘larin üç maçlik serilerinde birinci, ikinci veya üçüncü maçi hükmen kaybeden takim seriyi hükmen kaybetmis sayilir. Bu, play–off‘larin bes maçlik serilerinde uygulanmaz.
Madde 31. Kendiliginden Yenilgi
31. 1 Kural
Oyun sirasinda bir takimin sahada ikiden az oyuncusu kalmissa, o takim maçi kendiliginden kaybetmis olur.
31. 2 Cezasi
Kendiliginden yenilgi durumu olustugunda maçi kazanan takim öndeyse, oyunun durdugu andaki skor geçerli olacaktir. Eger maçi kazanan takim o anda önde degilse, skor o takim lehine iki–sifir (2–0) olarak kaydedilecektir. Ancak oyunu kaybeden takim bir (1) puan alacaktir.
31. 2 2 Iki oyunluk serilerde (evinde ve deplasmanda) ilk veya ikinci maçi kendiliginden kaybeden takim, seriyi de “kendiliginden yenilgi“ ile kaybetmis olur.
ALTINCI
KURAL
IHLALLER
Madde 32. Ihlaller
32. 1 Tanim
Ihlal, kurallara aykiri hareket edilmesidir.
32. 2 Izlenecek yol:
Hakemler, bir ihlal karari verirken asagidaki temel ilkeleri dikkate alacak ve degerlendirecektir:
•Oyunun bütünlügünü korumak için kurallarin ruhuna ve amacina ermek.
•Her oyunda sagduyulu davranmak için tutarlilik, oyuncularin yeteneklerini ve davranislarini dikkate alarak oyunu yönetmek.
•Oyuna katilanlarin ne yapmak istedigini ve oyun için neyin dogru oldugunu hissederek, oyunun akisi ile oyunun kontrolü arasinda bir denge kurmak.
32. 3 Cezasi
Top, arkalig
228  cellotin genel / Eğitim / eğitsel oyunlar : Şubat 26, 2007, 05:33:51 ÖS



ETKİNLİKLER

1.YELKENLİ YAPIMI

Araç ve Gereçler: 1- Büyük boy gazoz kamışı.
2- İki büyük makara.
3- Renkli karton.
4- Kürdan, ip (ince).
Kamışlar kırılmadan esnetilir ve uçlarına delik açılarak birbirine bağlanır. Makaraların içlerinden kalın yün geçirilerek iki ucu kamışlara monte edilir. İki makaranın ortasına renkli kartondan dikdörtgen bir parça yerleştirilir. O parçaya daha önce renkli fon kağıdından hazırlanmış yelken kısmı ince uzun bir çubukla monte edilir ve bayrağı asılır. İki uçlarından ince ipliklerle kamışlara tutturulur.

2.YILBAŞI SÜSÜ

Araç ve Gereçler: 1- Fon kağıdı, kurdela.
2- İstenilen renk ve desende kumaş.
3- Çamaşır lastiği.
4- Konçine (Yılbaşı için satılan kırmızı top çiçekler).

Külah Yapımı: Yılbaşında çocuklara hazırlanan yılbaşın süslerinden olan yılbaşı külahının yapımı. En az 50 cm. ebadında istenilen renkte fon kağıdı külah yapılır. Kumaş külahtan uzun bırakılır. İçine istenilen hediyeler doldurulur. Kumaşın ağzı dikilip lastikle büzülür. Kurdela ile süslenir. İçindeki kumaşın deseninden külahın üzerine kesilip yapıştırılır.İstenilen şekilde yazılar yazılır. Bu şekil çizme veya torba olarak da uygulanır. Hazırlanan bu yılbaşı süsleri ipe geçirilerek panoya asılır ve yılbaşı günü gelene kadar muhafaza edilir.

Yapraktan Ağaç Yapımı: İstenilen sayıdaki ağaçların gövdesi eski bir resim kitabından kesilir veya siz kendiniz ağaç gövdelerinin üzerine çeşitli ağaçlardan toplanmış olan yapraklar yapıştırılır. Üzerlerine yine resim kitabından kesilmiş ya da çizilmiş kuşlar yerleştirilir.

Yapraktan Köpek Yapımı: Yukarıdaki işlem gibi istenilen bir köpek resmi çizilir ya da eski bir resim kitabından kesilir. Köpeğin vücuduna yaprak yapıştırılır. Çizilmiş ya da kesilmiş olan köpek kafası ve ayakları monte edilir.




3.PASTA KAĞIDI VE KESE KAĞIDI İLE ÇOCUK YAPIMI




Araç ve Gereçler: 1- Tahta boncuk (Büyük boy)
2- İçine pasta konulan kıvrımlı kağıtlar.
3- İstenilen renkte kurdela ve fon kağıdı
4- Guaj boya veya elişi kağıdı

Pasta Kağıdı ile Çocuk Yapımı: Tahta boncuğun üzerine yüz ifadesini vermek için guaj boya ile boyanır veya elişi kağıdıyla kaşı ve gözü yapıştırılır. Kafasının üzerine yünden saçlar ve pasta kağıdından şapkayı yapıştırır. Fon kağıdını boru şeklinde kıvırarak baş uçlarını tırtıklı keserek, kurdelayı da boynuna bağlayarak monte edin. Pasta kağıtlarını ortalarından fon kağıdına uygun olarak yuvarlak kesip boru şeklindeki fon kağıdına üst üste gelecek şekilde dizin.

Kese Kağıdı ile Çocuk Yapımı: Baş şekli aynı yukarıdaki şekildeki uygulandığı gibi uygulanır. Pasta kağıdı yerine başın altına kese kağıdı kurdela ile büzülüp yapıştırılır ve monte edilir.

4.ÇEŞİTLİ YAPRAKLARDAN FAALİYETLER

Araç ve Gereçler: 1- Çeşitli ağaç yaprakları
2- Makas, uhu
3- Eski boyama kitaplarından kesilecek resimler ya da kendimizin yapacağı resimler

Yapraktan Bale Kızı Yapımı: Eski boyama kitabından kesilen baş, kol ve bacaklar bale dansının ritmine uygun şekilde orantılı olarak yaprağın üzerine yapıştırılır. İstendiği zaman yaprağın ekline uygun olarak baş, kol ve bacaklar çizilir.

Yapraktan Ağaç Yapımı: İstenilen sayıdaki ağaçların gövdesi eski bir resim kitabından kesilir veya siz kendiniz ağaç gövdelerinin üzerine çeşitli ağaçlardan toplanmış olan yapraklar yapıştırılır. Üzerlerine yine resim kitabından kesilmiş ya da çizilmiş kuşlar yerleştirilir.

Yapraktan Köpek Yapımı: Yukarıdaki işlem gibi istenilen bir köpek resmi çizilir ya da eski bir resim kitabından kesilir. Köpeğin vücuduna yaprak yapıştırılır. Çizilmiş ya da kesilmiş olan köpek kafası ve ayakları monte edilir.

229  cellotin genel / Dünya & Ülkeler / ALKOL : Şubat 25, 2007, 05:58:09 ÖS
ALKOL


Alkolizm Nedir?
 
Alkolizm çoğunlukla genetik yoldan geçen, biyokimyasal bir bozukluktur. Ancak, yüksek dozda ve çok sık alkol tüketimine bağlı olarak geliştirilen alkol bağımlılığı da yoğunlukla görülmektedir. Bunların yanı sıra psikolojik ve sosyal baskılar hastalığı etkinleştirici sebeplerdir. İleri dönemlerde hastalık, vücudun tüm sistemlerine en çok da kardiovaskular sisteme, sinir sistemine ve karaciğere zarar verir. Ne yazık ki, bu üç bölgedeki tahribat ölümcül sonuçlar doğurur.


Alkolizmin Tanımı ve Sebepleri
Alkolizm, bir kişinin devamlı ve kendisine zarar verecek ölçülerde alkollü içecek almasıyla oluşur. Alkol, fiziksel ve psikolojik zararlarının yanısıra sosyal ve ekonomik açıdan da felaketler doğurur. Alkolizm hastalığının en önemli belirtisi, kişinin sürekli ve çok miktarda alkol alarak bunun sonucunda da davranış değişikliği göstermesidir. Sonunda kişi kendisine hakim olamayacak kadar bağımlı hale gelir ve kendini kaybetmeye başlar. Kişi artık alkolsüz yaşayamayacak hale gelmiştir.

Genellikle alkolizmin tanımı tanımlayan kişiye göre değişir. En basit anlamda ve en eski tanımı, kronik ve aşırı alkol alınmasıyla oluşan hastalıktır. Bağımlılığın farmakolojik ve psikolojik tanımı, gittikçe artan dozlarda alkol alma isteğidir. Ancak bu tanım da çok yeterli değildir, çünkü alkolizm diğer bağımlılıklara pek benzememektedir. Afyon bağımlıları, gittikçe artan dozlarda ve sonunda öldürücü miktarda madde ihtiyacı duyarlar, ancak alkoliklerin ihtiyaç duyduğu alkol miktarı tek seferde öldürücü olmamaktadır.

Alkolizmi tanımlamak için en belirgin sinyal kişinin davranış şeklidir. Modern tıp; alkolizmi sebebi bilinmeyen, belirgin anatomik işaretleri olmayan ve alkol bağımlılığıyla ortaya çıkan bir hastalık olarak tanımlar. Ayrıca, hem psikolojik hem de fiziksel tıp, alkolizmin bir başka hastalığın, çoğunlukla da psikolojik bir bozukluğun, semptomu olabileceğini söylemektedirler. Bu anlamda, alkolizm, kronik, ilerleyen bir hastalıktır ya da psikolojik veya fiziksel bir başka hastalığın belirtisidir. Hastalığın özeliği alkol bağımlılığıdır ve her alkol kullanımından sonra kişi kontrolünü kaybeder. Alkolizm hastası, fiziksel ya da psikolojik sıkıntısını gidermek için alkol tüketir ve sonunda alkollü içecek tüketimi hastanın fiziksel, zihinsel, sosyal ve ekonomik hayatını engelleyecek boyutlara ulaşır. Bu noktada, hiç şüphesiz, hastalığın en önemli ipucu kişinin alkol yüzünden hayatının engellenmesidir.

Alkol aldıktan sonra hastanın kontrolünü kaybetmesi, içmeye başladıktan sonra bırakamaması, alkoliğin içmeyi engelleyemediğini göstermektedir. Bir alkolik içmeye başlar, çünkü kendini tutamaz. Alkoliklerin çoğunluğu içtiği zaman kontrolünü kaybeder, ancak tüm hastalıklarda olduğu gibi istisnalar vardır. Bazen bir alkolik, içmeden durabilir, kendi kendine ve çevresine bağımlı olmadığını ispatlamaya çalışır. Bazen daha kontrollü içebilir.

Alkolizmin bir başka tanımı da, kişinin iç dünyasıyla yada çevresiyle ilgili zor durumlardan kurtulmak için edindiği alkol içme bağımlılığıdır. Bu tanım, alkolizmin bir başka psikolojik ya da fiziksel bozukluğun dışa vurumu olabileceği ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Kişi alkol almayı öğrenip bu bağımlılığı edindikten sonra, alkolizm esas hastalık haline gelip, alta yatan esas hastalığı yok etmekte ya da üstünü örtmektedir.

Görüldüğü üzere, alkolizmin oldukça çok tanımı, türü ve sebebi bulunmaktadır. Hekimler hastanın, hangi gruba dahil bir alkolik olduğunu, onun alkol alma sıklığını ve miktarını, davranış biçimini, alkolizminin ortaya çıkışını, gelişimini yaptıkları testlerle, uyguladıkları anketlerle tespit etmekte ve buna uygun bir tedavi şekli uygulamaktadırlar.


Alkolün Tarihçesi
 
Alkolün tarihi neredeyse insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanlığın yerleşik hayata geçmesiyle alkol üretimi de başlamıştır. İlk bira bundan 8 bin yıl önce Mezopotamyalıların arpayı ekmek yapmak için ilk ıslah etmesiyle yapılmıştır. Sümerlerin 6 bin yıl önce Godin Tepelerinde (Batı İran ve Anadolu) bira ve şarap içtiği bilinmektedir. Daha sonra fermente edilmiş meyve, tahıl ve baldan alkol ederek alkolü, iyice hayatına sokmuştur insanoğlu. Alkol kimi zaman kutsal sayılıp, dini törenlerde kullanılmış, kimi zaman eğlencenin ayrılmaz bir olmuştur. Alkolün icat edilmesiyle birlikte, alkol alışkanlığı da ortaya çıkmıştır.

Alkol alışkanlığının bir hastalık olarak kabul edilmesi eski çağlara dayanmaktadır. Roma filozofu Seneca, alkolizmi bir akıl hastalığı olarak tanımlamıştır.

Alkolizm terimi, ilk defa İsveçli hekim Magnus Huss tarafından, “Alcoholismus Chronicus” (1849) isimli makalede kullanılmıştır. Bu makalenin ardından, kronik alkolizm tıbbi bir terim haline gelmiş ve bir hastalık olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Günümüzde alkolizm tedavi edilmektedir.

Alkol ve uyuşturucu kullanımına bağlı problemlerin genellikle modern hayatın getirdiği değişikliklere ve strese bağlı olduğu düşüncesi oldukça yaygındır. Geleneksel toplumdan modern toplum yapısına geçişin, aile yapısının zayıflayışının, şehir hayatinin sosyoekonomik baskısının bunda etkili olduğu üstünde durulur.




Alkolizm Tedavisi
 
Alkolikleri tedaviye razı etmek zor bir iştir. Pek çok alkolik, hastalığını inkar eder. Alkolikler tedavi için başvurduklarında genellikle "dibe vurmuşlardır" yani sağlık, aile, meslek ve sosyal yaşamlarından büyük kayıplar vermiş ve çaresiz duruma düşmüşlerdir. Bu hale düşmeden önce alkolikler, bu zevki terk etmeye pek yanaşmazlar, ya da buna karar verseler de kolayca vazgeçerler. Önemli olan bu denli kayba uğramadan bu kısır döngüyü durdurmaktır. Bu nedenle kişinin alkolik olduğu yani alkol karşısında zayıf, hatta alkolün esiri olduğunu fark edip kabullenmesi düzelmenin başlangıç noktasını oluşturur. Erken dönemdeki alkoliklerin bu gerçeği fark etmeleri için "motive edici görüşmeler" yapılır.

Alkol Tedavisinin Önemli Özellikleri Şunlardır:

Alkolizm tedavisi yoksunluk belirtileri kalktıktan sonra başlar.
Hedef ayıklıktır (sobriety): Eşlik eden psikiyatrik bozuklukların ayırıcı tanısı ve tedavisi için de bu önemlidir.
Ekip tedavisi gerekir
Tedavi hastanın ihtiyaçlarına göre seçilmelidir.
Tedaviden sonra uzun süreli izleme gereklidir. Kişi uzun süre hastanede kalsa bile daha sonra izlenmezse alkole dönmesi kolaydır. Düzenli aralıklarla görüşmelere ya da kendine yardım gruplarına katılmalıdır.
Nüksler (tekrarlamalar) İlk 6 ayda en sıklıkla görülür.
Alkol tedavisi, fizyolojik, psikolojik ve sosyal olarak sınıflandırılabilir. Çoğu zaman, fizyolojik tedavi, psikolojik tedaviye ek olarak yapılmaktadır. Alkol tedavisinde psikoterapi vazgeçilmez bir yöntemdir.

Fizyolojik Tedavi
İlaç tedavileri
Alkolizm tedavisinde kullanılan en yaygın yöntemlerden biri olan “disulfiram”, Danimarkalı Eric Jacobsen tarafından, 1948 yılında bulunmuştur. Bu ilaç doktor kontrolünde, birkaç gün kullanıldıktan sonra hastaya bir miktar alkol verilir. Hastanın vücudundaki disulfiram, alkol alınmasıyla, mide bulantısına, kusmaya, kan basıncının hızla düşmesine, kalp atışlarının hızlanmasına ve neredeyse ölüyormuş hissinin uyanmasına sebep olur. Böylece, hastaya vücudunda disulfiram varken alkol almasının ne kadar tehlikeli olduğu gösterilir. Hastanın ilaç kullandığı dönem boyunca içki içmesi engellenmiş olur. Bu alkolsüz dönemi terapistler rehabilitasyon dönemi olarak kullanırlar, hastayı alkolden uzaklaştırmaya başlarlar. Bu teknik başka ilaçlarlar da uygulanabilir.

Alkol tedavisinde yoğunlukla kullanılan ilaçlar şunlardır:

Disulfiram (Antabus)
Antidipsojenikler: Naltraxone, Acomprasate
Seratonerjik antidpresanlar
Lityum
Nefret Ettirme
Amerikalı psikiyatr W.L. Voegtlin, hastaya en sevdiği alkollü içkiyi vermeden önce kusturucu bir enjeksiyon yaparak, onu alkolden nefret ettirme yöntemi geliştirdi. Bu enjeksiyonla, içki henüz sindirim sistemine ulaşmadan, mide bulantısı ve kusma başlamaktadır. Bu uygulama, hastanın alkolün tadından, kokusundan hatta görüntüsünden iğrenmesini sağlamaktadır. Avrupa ülkelerinde gene buna benzer yöntemler kullanılmaktadır.

Beslenme, hormonlar, ilaçlar
Bir teoriye göre, alkolizm genetik olarak bazı vitaminlere duyulan aşırı ihtiyaçtan oluşmaktadır. Bu yüzden, bazı tedavi yöntemlerinde alkoliklere güçlü vitaminler verilir.

Bir başka teori endokrin (hormon) sistemindeki bir bozukluğun alkolizme sebep olduğunu söylemektedir. Bu durumda, alkolikler bu bozukluğu giderici ilaçlarla tedavi edilirler.

Psikoterapi
Alkolizm psikoterapisi, pisikonevroz ve kişilik bozukluğu terapisinde kullanılan tüm araçları, bireysel ve grup teknikleri de dahil olmak üzere gerektirir. Tedavi, hastanın en azından bir süre için alkol almadan hayatını sürdürebilmesini sağlayarak başlar.

Bu alkol almadan geçirdiği sürede, yoğun terapi dönemi başlar. Çoğunlukla, grup terapisinin daha etkili olduğu gözlemlenmiştir. Grup terapisi, bilgilendirici derslerden, tartışmalara, derin analizlerden, psikodramaya ve hipnoza kadar geniş bir yelpazeye sahiptir.

Alkolizm Terapisinin Özellikleri

Sıcak ama biraz otoriter bir yaklaşım gereklidir.
“Adsız Alkolikler” gibi yardım grupları tedaviye dahil olmalıdır.
Davranışçı-kognitif tedaviler iyi sonuç verir.
Egitimsel faaliyetler tedavinin önemli bir parçasıdır.
Psikoterapilerde iç görü üzerinde yoğunlaşılmamalıdır. Psikanaliz gibi bu türdeki terapiler alkol kullanımını daha da arttırabilir.
Hastanın içinde bulunduğu aile ele alınmalıdır, çünkü alkolizm bir "Aile Hastalığı"dır.

Tedavinin Sonuçları
Alkolizm tedavisinin sonuçlarını önceden kestirmek pek mümkün değildir. Yeni tedavi yöntemlerinin başarısı oldukça yüksektir. Tedavi sonrası, alkolü bırakıp yeniden başlayan hastalar vardır. Bu yüzden, tedavi gören alkoliklerin %50'si tamamen iyileşiyor denilebilir.

Alkol tedavisi uzun bir süreç gerektirir ve hastaya büyük görev düşer. Amerikan araştırmaları, ileri yaştaki alkoliklerin daha çok oranda tedavi olduklarını göstermektedir.



Neden Içki Içilir?
 
Yapılan araştırmalar insanların en çok zevk almak için alkol tükettiğini göstermektedir. İçkili eğlence yerlerinin çokluğu da bunun en önemli göstergesidir. Eğlence yerleri dışında zevk ve eğlence için en çok yılbaşı, düğün, doğum günleri gibi sosyal etkinliklerde insanlar aşırı miktarda alkol tüketmektedirler. Sosyal içicilik denen bu tür alkol tüketimi bazı insanlar için alkolizmin ilk basamağı olmaktadır.

Alkol tüketiminin bir diğer önemli sebebi ise duygu durumunu düzeltmektir. İnsanlar genellikler kendilerini kötü hissetlerinde, zorlandıkları ya da üzüldükleri dönemlerde alkole sığınarak bu kötü duygu durumundan kurtulmaya çalışırlar. Sonuçta alkol hiçbir çözüm getirmediği gibi daha kalıcı ve daha kötü durumlara yol açar.

Modern insanın en önemli sorunlarından biri olan stresle başa çıkmak için alkol tüketimi de oldukça yüksek miktarlardadır. Günlük hayatın getirdiği yoğunluk, karşılaşılan irili ufaklı problemler, yorgunluk, maddi sıkıntılar strese sebep olmakta ve pek çok insan bundan kurtulmak için içki içmeyi tercih etmektedir.

Alkolizme yakalanan kişiler sonunda bastıramadıkları bir alkol içme arzusu duymaya başlarlar. Bu arzu alkol tüketiminin bir diğer önemli sebebidir.


Alkol Ve Trafik Kazalari
 
Alkollü Araç Kullanmak En Önemli Kaza Sebeplerinden Biridir
Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nun verilerine göre gerçekleşen ölümlü trafik kazalarının büyük bir bölümü alkollü araç kullanmaktan ötürü gerçekleşir.

Adli Tıp açısından önemli olan alkol türü etil alkoldür. Ağız yolundan alınan alkolün %20’si mideden, % 80’i ince barsaklardan doğrudan emilir. Ağız, yemek borusu ve kalın barsaklardan da emilebileceği bilinse de bu değerler ihmal edilebilir düzeydedir. Etil alkol tüm sıvılarına geçebilir. Kan alkol değeri, alkol alımı bittikten 1 saat sonra en yüksek düzeye ulaşır sonra tedricen azalır. Alınan alkol karaciğerde alkol dehidrogenaz ve asetaldehid dehidrogenaz ile yıkılır. Alınan alkolün %5-8’i solunum ve idrar yolu ile değişime uğramadan, az bir kısmı ise ter ve gaita ile atılır (Karizmatik.

Alkol merkezi sinir sistemi üzerine tıpkı genel anestezi yapan maddeler gibi etki eder. Ancak vücut sıvılarına kolaylıkla dağıldığından içilen miktarları ile beyinde narkoz için gerekli düzeye genellikle ulaşmaz. Bununla birlikte az miktarda alkol alımı bile bir işin yapılması için gerekli beceri, dikkat ve özende azalmaya neden olur. Bu belirtilerin ortaya çıkması için gereken alkol miktarı kişiler arasında büyük farklılıklar gösterir. Alkol alanlarda öncelikle psişik inhibisyonlar ortadan kalkar. Daha sonra muhakeme ve karar verme yeteneği kaybolur. Dikkat ve refleks aktivite hızı azalır. Psikomotor koordinasyon azalır. Hafıza kusurları oluşur. Kanda alkol düzeyi arttıkça disoryantasyon, stupor, koma ve ölüm gelişir.

amatör sürücüler için belirlenen yasal üst sınır olan 0.5 promil’i aşmamak için 70 kg ağırlığındaki bir kişinin bir defada alabileceği alkol miktarı 20 gr (25 ml)’dir. Buna göre, içki türlerine göre içilebilecek azami miktarlar;

800 ml light bira
500 ml normal bira
300 ml ekstra bira
200 ml şarap veya köpüklü şarap
150 ml likör şarabı
55 ml Yeni rakı, Tekirdağ rakısı
50 ml cin veya %50 alkol içeren viski
60 ml %40 alkol içeren viski, votka
Yapılan araştırmalarda kan alkol düzeyinin 1 saatte %12-20 mg azaldığını ortaya koymuştur. Adli vakalarda Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulunca bu bilgiler göz önüne alınarak kan alkol düzeyinin 1 saatte ortalama %15 mg azaldığı kabul edilmektedir.

Karayolları Trafik Kanununda; alkollü içki, uyuşturucu veya keyif verici maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı 48. maddede yer almaktadır.

48. Madde
MADDE 48- Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olanlar ile alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.

Uyuşturucu veya keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü içkilerin etki dereceleri ve kandaki miktarlarını tespit amacıyla, trafik zabıtasınca teknik cihazlar kullanılır. Tespit usulleri ve muayene şartları, Sağlık Bakanlığı’nın görüşüne uygun olarak hazırlanacak yönetmelikte düzenlenir. (Değişik: 08.01.2003-4785/3 md.)

Bu madde hükmüne uymayan sürücüler derhal araç kullanmaktan men olunur.

Yönetmelik ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süreyle geri alınır ve haklarında 340.900.000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 427.300.000 lira para cezası uygulanır. Ayrıca bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak Yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten fazlasında ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis cezası ile birlikte 684.300.000 lira hafif para cezası uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun görülenlere, geri alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte gösterilir. (Değişik: 08.01.2003-4785/3 md.)

EK MADDE 12- Konaklama yerleri ve belediye mücavir alanları hariç olmak üzere, otoyollarda ve Devlet karayollarında yapılacak ve açılacak yapı ve tesislerde alkollü içki satılmasına izin verilmez (Değişik: 08.01.2003-4785/5 md.).

Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre; Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler İle Alkollü İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı (12)

Madde 97- Uyuşturucu, uyutucu ve keyif verici gibi özelliklere sahip doğal ve sentetik psikotrop maddeleri almış olanlar ile alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.

Bunlardan uyuşturucu, uyutucu veya keyif verici gibi doğal veya sentetik psikotrop madde almış olarak araç kullandığı tespit edilenler, almış oldukları maddelerin cins, miktar ve etki derecelerine bakılmaksızın araç kullanmaktan men edilirler ve haklarında Trafik Kanununun 48 inci maddesine ve ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili maddelerine göre işlem yapılır.

Uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içki almak suretiyle araç kullanan sürücülerin tespit veya teşhisinde aşağıdaki esas ve usuller uygulanır.

a) Uyuşturucu veya keyif verici madde almış olanların tespiti esasları;

1) Herhangi bir uyuşturucu, uyutucu veya keyif verici gibi özelliklere sahip psikotrop madde almak suretiyle araç kullandığı şüphesi uyanan sürücülerin durumları tıbbi yönden incelenmek, kan veya idrar analizleri yapılmak üzere, adli tıp kuruluşu olan yerlerde bu kuruluşa, olmayan yerlerde ise Sağlık Bakanlığına bağlı tahlil yapabilecek teknik ve tıbbi imkanlara sahip olan sağlık kuruluşlarına sevkedilir.

2) Kan veya idrar tahlilinin yukarıdaki yerlerde yapılmaması veya yaptırılamaması halinde sürücünün yetkili bir sağlık kuruluşunda usulüne uygun olarak aldırılacak kan veya idrarı, tahlilleri yapabilecek teknik ve tıbbi imkanlara sahip, en yakın resmi sağlık kuruluşuna veya polis kriminal laboratuarlarına gönderilerek durumu tespit ettirilir.

b) Alkollü içki almış olarak kandaki alkol miktarına göre araç sürme yasağı;

1) Taksi veya dolmuş otomobil, minibüs, otobüs, kamyon, çekici gibi araçlarla kamu hizmeti, yük ve yolcu taşımacılığı yapan sürücüler ile resmi araç sürücüleri alkollü içki kullanmış olarak bu araçları süremezler.

2) Alkollü içki almış olarak araç kullandığı tespit edilen diğer araç sürücülerinden kanlarındaki alkol miktarı 0.50 promilin üstünde olanlar araç kullanamazlar.

c) Alkollü içki almış sürücülerin ve kanlarındaki alkol miktarının tespiti esasları;

1) Alkollü olarak araç kullanıldığından şüphe edilen ve yalnızca hasarla sonuçlanan trafik kazalarında, sürücülerin alkol durumları kaza tespit tutanağını tanzim eden elemanlarca olay yerinde teknik cihazlarla tespit edilerek, kaza tespit tutanağına yazılır. Bu halde hasarlı kazaya karışanların alkol durumlarının tespiti için ayrıca adli tabibe veya resmi sağlık kuruluşlarına sevki yapılmaz.

2) Cihazla yapılan tespit sonucunda alkollü içki aldığı belirlenen sürücülerin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 48 inci maddesine göre, birinci defada 3 ay, ikinci defada da 1 yıl süreyle sürücü belgeleri ellerinden alınır. Üçüncü defa tekerrürü halinde ise, bu sürücüler, 1 aydan 2 aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar ve belgeleri 5 yıl süre ile geri alınır. Bu süre sonunda yapılacak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi neticesinde belgesinin iadesinde sakınca bulunmayanlara sürücü belgesi iade edilir. Muayene sonucunda sürücü belgesinin iade edilmesinde sakınca bulunanlara ise sürücü belgesi verilmez.

Alkollü olarak ölümlü ya da yaralamalı trafik kazasına neden olunması halinde ağır kusurun varlığı kabul edilir.

3) Cihazla yapılan tespite sürücünün itiraz etmesi halinde, kanındaki alkol miktarının belirlenmesi için, bu konuda eğitilmiş ve kan almaya yetkili kılınmış personel tarafından kanı alınarak, tahlil için polis kriminal laboratuarına gönderilir.

4) Polis kriminal laboratuarlarında tahlilin mümkün olmaması halinde, sürücü kanındaki alkol miktarının tespiti için adli tıp merkezlerine ve Sağlık Bakanlığına bağlı tahlil yapabilecek teknik ve tıbbi imkanlara sahip olan en yakın sağlık kuruluşlarına gönderilir.

5) Sürücülerin alkollü içki alıp almadığının tespitinin cihazlarla yapılması mümkün olmaması halinde (Ek:34)’deki form esaslarına göre test uygulanır. Test sonucunda alkollü içki aldığına kanaat getirilenlerden 0.50 promilin üstünde alkollü içki alındığını kabul ve beyan edenler hakkında yapılacak kanuni işleme esas olmak üzere (Ek:34)’deki formun alkol test tutanağı bölümü düzenlenerek sürücü ve görevli tarafından imzalanır.

Test sonucuna itiraz eden sürücüler hakkında ise kanlarındaki alkol miktarının tespiti için 3 ve 4 üncü bentte belirtilen esas ve usuller uygulanır.

6) Kandaki alkol miktarının teknik cihazlarla ve kan alınarak laboratuarda tespit imkanlarının bulunmadığı hallerde, alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler en yakın resmi sağlık kuruluşuna sevk edilerek, bu kurum hekimi tarafından rutin alkol muayenesinden geçirilirler.

Bu madde hükümlerine uymayanlara, Kanunun 48 inci maddesine göre işlem yapılır.

(Ek:02.11.2000-24218) Alkollü içkilerin etkisi altında araç kullanmak suçunun birinci ve ikinci defasında işlenmesi durumunda, bir yıl içerisinde hız sınırının 5 kez ihlal edilmesi halinde ve bir yıl içerisinde 100 ceza puanını birinci ve ikinci defa doldurulması halinde, sürücülerin sürücü belgeleri, trafik polisi veya jandarmanın trafik eğtimi görmüş personeli tarafından Kanunda yazılı süreler kadar re’sen geçici olarak geri alınır.



Bir Alkoliğin özellikleri
 
Şunu unutmamak gerekir ki, alkolizm davranışsal bir bozukluktur ve sürekli ve artan miktarlarda alınan alkole bağlı problemlerin gelişmesi anlamına gelir.

Bir alkolik, tüm kötü sonuçlarına rağmen sürekli alkol içmeye devam eder ve bir süre sonra alkol alımını sınırlayamaz bir hale gelir.

Alkolikler genellikle, alkol içen kişilerle arkadaşlık eder, hatta eşlerini bile onların arasından seçebilir.

Alkolik bir insan, içmek için her zaman bir sebep bulur. Bu mutluluk, mutsuzluk, gerginlik, üzüntü, neşesizlik olabilir. Ayrıca, içmek için her zaman fırsat yaratırlar, maç, av, parti, doğum günü, düğün, sünnet vb.

Alkolizmin ilerledikçe, alkolik kişilerin sorunları da artmaktadır. Örneğin, yalnız içmeye başlarlar, çevrelerinden saklayarak gizli içerler, şişeleri saklarlar. Bütün bu davranışların sebebi alkolik olduklarını çevrelerinden saklama arzusu duymalarıdır.

Gittikçe artan bir suçluluk duygusu geliştiririler, bu suçluluk duygusu, pişmanlıkla birleşir ve bu duyguları bastırmak için daha çok içmeye başlarlar. Hatta sabah kalkar kalmaz içmeye başlarlar.

Alkolizm bir kısır döngüye dönüşür. Suçluluğa ve alkolün yaptığı tahribata bağlı olarak kişide anksiyete ve depresyon başlar ve bu yüzden kişi daha çok alkol tüketir. Alkol tüketimi arttıkça depresyon derinleşir, kişi uyuyamamaya ya da sızmaya başlar, geceleri uyanır, depresif bir duygu durumu içine girer, kendisini sürekli huzursuz ve sıkıntılı hisseder, panik nöbetleri geçirir, göğüs ağrısı, çarpıntı ve nefes almada zorluk çeker.







Alkolün Gerçekleri
 
Alkolün uyuşturucu kadar tehlikeli olduğu genellikle düşünülmez. Hatta bazı kültürlerde alkol dini ve sosyal etkinliklerin önemli bir parçasıdır. Ancak unutulmaması gereken bir gerçek vardır ki, o da alkolün modern toplumun en önemli problemlerinden birisi olduğudur ve alkol alışkanlığı uyuşturucu alışkanlığı kadar zararlıdır.

Alkollü içecekler (bilimsel olarak etil alkol ve ya etanol olarak adlandırılır), çeşitli meyveleri, sebzeleri ya da tohumları fermente ederek elde edilir. Etil alkol saf ve renksiz bir sıvıdır. Alkollü içecekler, renklerini içlerindeki katkı maddelerinden ya da fermantasyon sırasında alırlar.

Genellikle biradaki alkol oranı %5’tir. Çoğu şaraplarda bu oran %10-%14 arasında değişir, ancak sherry veya vermut gibi daha konsantre şaraplarda bu oran %20’ye kadar çıkabilir. Damıtılmış içkiler (whisky, votka, rom, cin vb.) önce fermente edilir sonra alkol seviyesini yükseltmek için damıtılırlar. Bu grup içkilerin bazılarında alkol oranı %40’a ulaşmaktadır. Hatta bazı likörler daha bile yoğun olabilir.

İçki içmenin etkileri, alkollü içeceğin türünden çok, ne kadar içildiğine göre değişir. Aşağıdaki tabloda, hangi içkiden ne kadar alkol alındığı gösterilmiştir.

İçki ml. Alkol Miktarı (%) İçki Miktarı Alkol Miktarı (gr.)
Bira (şişe) 5 341 12 13.4
Bira (teneke) 5 355 12.5 14.0
Light bira (şişe) 3.5 341 12 9.4
Light bira (teneke) 3.5 355 12.5 9.8
Şarap 12 142 5 13.4
12 170 6 16.1
Güçlü Şarap 20 56.8 2 8.9
Sert İçkiler 40 28.4 1 8.9
40 35.5 1.25 11.2
40 42.6 1.5 13.4


Alkol ve Hamilelik
 
Alkol kullanan hamile kadınların bebeklerinde zihinsel veya bedensel rahatsızlık olma riski oldukça yüksektir. Olması ihtimal dahilinde olan hastalıklar, geri zekalılık, büyüme bozuklukları, kafa yada yüz bozuklukları, eklem ve kaburga problemleri ve kalp hastalıkları. Hamilelik sırasında, güvenli alkol içme miktarı yoktur.



Alkolün Vücuda Etkileri
 
Alkol alındıktan sonra hızla ince bağırsaktan kana karışır. Kana karışan alkol miktarına göre, beyinin çalışmasını yavaşlatır. İçki içen kişinin kanına karışan alkol miktarı,

Belirli bir zamanda ne kadar içtiğine,
Vücut ölçülerine, cinsiyetine, vücut yapısına ve metabolizmasına,
Midedeki yiyecek çeşidine ve miktarına göre değişir.
Alkol kana karıştıktan sonra, hiçbir yiyecek ya da içecek onun etkisini azaltmaz. Bazen meyve şekeri, alkolün kandan dışarı atılımını hızlandırabilir ve böylece etkisi daha kısa sürer.

Normal bir yetişkinin metabolizması saatte 8.5 gr. alkolü (bir biranın 3/2’si) sindirip vücuttan atabilir. Ancak, bu rakam kişinin, fizik yapısına, cinsiyetine, böbreklerinin durumuna ve genetik özelliklerine göre önemli değişiklik gösterir.

Etkileri

Alkolün ya da herhangi bir Uyuşturucunun Etkisi Aşağıdaki Faktörlere Bağlıdır:

Bir seferde alınan miktar
İçkinin içilme şekli
İçkinin hangi şartlar altında içildiği (yer, kişinin psikolojik durumu, duygusal durumu, yanında başkalarının olup olmaması, herhangi başka bir madde alınıp alınılmadığı (uyuşturucu vb.)
Alkolün etkilerindeki en önemli faktör kana karışan miktardır. Aşağıdaki tabloda alkolün kana karışma miktarları ve etkileri gösterilmiştir. Sol tarafta 1 desilitre kana karışan alkol miktarı mililitre cinsinden verilmiştir.

Kana karışan alkol (ml/dl)
Yaptığı Etki

50 ml.

(Çakır Keyif)
Sıcaklık hissi, yüz kızarması, algı yavaşlaması, rahatlama

100 ml.

(Açık Sarhoşluk)
Algılama yavaşlaması, kendini dizginleyememe, dikkatini verememe, kontrolsüzlük. Reflekslerin yavaşlaması, kaslara hakim olamama.

150 ml.

(Sarhoşluk)
Sersemleme hissi, kaslara, hareketlere hakim olamama, konuşmanın bozulması, çift görme, hafıza ve anlayış kaybı.

250 ml.

(Aşırı Sarhoşluk)
Ayakta duramama, kusma, sızma.

350 ml.

(Koma)
Bilinç kaybı, idrar kaçırma, düşük ateş, düşük tansiyon, solunum yavaşlaması, terleme

500 ml.
Ölüm ihtimali


Kısa bir süre içinde aşırı alkol almak genellikle “akşamdan kalma” haliyle sonuçlanır. Bu durum 8-12 saat sürebilir. Akşamdan kalma olmanın sebebi, alkol zehirlenmesidir. Aşırı alkol alınması karşısında vücut zayıf düşer. Akşamdan kalma kişiler için halk arasında önerilen pek çok şey vardır. Ama bunların hiç biri bu durumu geçirmekte etkili değildir. Vücut zehirlenmiştir ve bunu düzeltmesi vakit alacaktır.

Alkol ve diğer uyuşturucu maddelerin birlikte alınması çok daha korkunç sonuçlar doğurabilir. Kaza ölümlerin çoğu alkol ve uyuşturucuların birlikte alınmasıyla ortaya çıkmaktadır. Alkol uyuşturucuların etkisini çoğaltır. Tedavi için alınan ilaçlarla birlikte alkol kullanmak da çok tehlikeli olabilir.

Alkolün uzun süreli etkileri, aylarca veya yıllarca sürekli ve aşırı miktarda alkol tüketimiyle ortaya çıkar. Kronik alkolizmin, fiziksel ve psikolojik olumsuz etkileri çok fazladır, bunların çoğu da öldürücüdür.

Sürekli içki içen kişilerde çoğunlukla, kalp, böbrek, karaciğer hastalıkları veya mide iltihabı, kanaması gibi rahatsızlıklar görülür.

Diğer ölümcül olmayan rahatsızlıklar ise, iştah kaybı, vitamin yetersizliği, enfeksiyon, iktidarsızlık ve sindirim bozukluğudur. Alkol tüketimi ne kadar artarsa ölümcül hastalık riski de o kadar artar.

Alkoliklerde genç ölüm oranı hiç de azımsanmayacak kadar yüksektir. Alkoliklerin ölüm sebepleri genellikle, kalp, böbrek, karaciğer hastalıkları, zatürree, kanser, alkol zehirlenmesi, kaza, cinayet ve intihardır. Unutmayın asla, güvenli içki miktarı yoktur.

Dayanıklılık ve Bağımlılık
Sürekli içki içen kişiler bir süre sonra, alkolün kötü etkilerine karşı daha dayanaklı bir hale gelirler. Bu etkiler başlamadan önce daha fazla alkol alabilmeye başlarlar. Gittikçe artan miktarlarda alkol tüketimi bazı alkoliklerde görünürde sarhoşluk yapmaz. Bu kişiler, hayatlarına, çalışmaya devam ederler, fiziksel durumlarında, çok ciddi hasarlar oluşmadıkça, dışarıdan fark edilen bir değişiklik olmaz. Çoğunlukla bu kişiler bir başka sebepten hastaneye kaldırılırlar ve orada alkolün vücutlarında yaptığı tahribat ortaya çıkar.

Alkole psikolojik bağımlılık, içkinin sürekli içilmesiyle oluşur. Ayrıca, bazı şartlarda mutlaka içen insanlarda da oluşabilir. Bunlar bazı sosyal etkinlikler olabilir. Bu şekildeki bağımlılık daha çok alkolün psikolojik etkileriyle ilintilidir. Psikolojik olarak alkole bağımlı kişiler içki içmedikleri zaman, endişeli ve panik içinde olurlar.

Fiziksel bağımlılık aşırı içenlerde oluşur. Vücutları, alkolün varlığına alıştığı için, içmeyi durdurdukları anda fiziksel rahatsızlık duymaya başlarlar. Bu rahatsızlıklar, gerginlik, uyku hali, terleme, titreme, çarpıntı, iştahsızlık, aşırı durumlarda halüsinasyon olabilir.




Tekelin Alkollü İçki Üretim ve Satış Rakamları
 
ÜRETİM MİKTARLARI (Bin Kg-Lt) Alkollü İçkiler (Lt)

1997 Rakı 72.023 Votka 7.815 Cin 3.136
1998 78.214 9.596 3.365
1999 79.026 10.453 3.335






Diğer Yüksek Alk. İçk. 3.264
3.365
3.335
Bira 5.880
12.162
13.011


Şarap 19.307
25.308
18.066
İspirto 9.952
-
-
SATIŞ (Bin Kg-Lt)

1997
1998
1999
Alkol ve Alkollü İçkiler (Lt)
Rakı 64.825
74.170
72.353

Votka 7.897
9.291
9.287

Cin 2.906
-
-

Diğer İçkiler 3.141
-
-

Bira 6.041
12.040
12.850

Şarap 11.551
12.476
10.076

İspirto 11.671
-
-

İthal İçkiler 758
1.011
1.033

230  cellotin genel / Dünya & Ülkeler / BULGARİSTAN : Şubat 25, 2007, 05:57:50 ÖS
BULGARİSTAN
 
 
 
 
 
 
 
    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
 
   
       
 
   
 
   
 
Tam Adı   : Bulgaristan Cumhuriyeti   
Yüzölçümü   : 110 910 km²
Başkenti   : Sofya
Para Birimi   : Leva
Dili   : Bulgarca
Nüfusu   : 7 621 337 kişi (2002 tahmini)
Ortalama Ömür   : 71.5 yıl (2002 tahmini)
Okur Yazarlık Oranı   : % 98 (1999 tahmini)
Kişi Başına Düşen Milli Gelir   : 6 200 $ (2001 tahmini)

 
        Avrupa'nın güneydoğusunda yer alan Bulgaristan; doğusundan Karadeniz'e komşudur.
 
        354 km kıyısı olan Bulgaristan'ın, toplam 1 808 km olan kara sınırının; 240 km'si Türkiye, 494 km'si Yunanistan, 148 km'si Makedonya, 318 km'si Yugoslavya ve 608 km'si de Romanya iledir.
 
        Toplam 110 910 km² alan kaplayan Bulgaristan 41° 14' K - 44° 13' K paralelleri ile 22° 22' D - 28° 34' D boylamları arasında yer almaktadır. Ülke arazisinin 360 km² si göller oluştururken, 110 550 km² si kara yüzeyidir.
 
        Ülkenin en alçak yeri 0 m ile Karadeniz kıyıları iken, en yüksek yeri 2 925 m ile Musala Tepesidir.
 
 
 
 
Musala Tepesi
 
        Bulgaristan'a M.Ö. 7. yüzyılda Orta Asya'dan gelen Hun Türkleri yerleşerek buradaki Slavlarla kaynaşmışlardır. Takip eden yıllarda Balkan ülkelerini ele geçirmek için Bizans İmparatorluğu ile mücadeleye giren Bulgaristan 14 yy'dan itibaren (1396) Osmanlılar tarafından alınarak yaklaşık 500 yıl Osmanlı idaresinde kalmıştır. 1878'de Berlin Antlaşması ile özerklik verilmiştir. 5 Ocak 1908'de Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsızlığını almıştır. Bulgaristan girdiği her iki Dünya Savaşında da kaybeden tarafta yer aldığı için Sovyetler Birliğinin etkisi altına girdi ve ve 1946 yılında ülkede Halk Cumhuriyeti ilan edildi.  Bu dönemde Bulgaristan'da yaşayan Türklere sürekli zulüm yapılmış, dil ve dinlerini değiştirmek için uğraşılmıştır.
 
        II Dünya Savaşından sonra çok partili ilk seçimin yapıldığı 1990 yılında Komünist etkisi sona erdi ve devlet başkanı Todor Zhivkov görevden uzaklaştırılmıştır. Ülkede demokrasinin getirdiği politik çekişmeler, piyasa ekonomisinin yol açtığı enflasyonla mücadele, işsizlik, rüşvet ve suç faaliyetleri baş gösterdi.
 
        Bugün reformlarını büyük ölçüde tamamlayıp demokratikleşen Bulgaristan nihayetinde NATO ve AB'ye girecektir ki, 2000'de AB ile üyelik müzakereleri başlamıştır.
 
        Son yıllarda Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ilişkilerde önemli ölçüde iyileşme görülmektedir. Türk kökenli milletvekilleri de parlamentoya seçilmektedir.
 
Ülkenin Tam Adı    : Bulgaristan Cumhuriyeti
Kısa Adı   : Bulgaristan
Yönetim Şekli   : Parlamenter Demokrasi
Başkent   : Sofya
Kurtuluş Günü   : 3 Mart 1878 (Osmanlı İmparatorluğu'ndan)
Milli Tatil Günü   : 3 Mart Bağımsızlık Günü (1878)
 
        Ülke toplam 28 idari bölgeden oluşmaktadır. Blagoevgrad, Burgaz, Dobrich, Gabrovo, Khaskovo, Kurdzhali, Kyustendil, Lovech, Montana, Pazarcık, Pernik, Plevne, Plovdiv, Razgrad, Ruse, Shumen, Silistre, Sliven, Smolyan, Sofya, Sofya-Grad, Stara Zagora, Turgovishte, Varna, Veliko Turnovo, Vidin, Vratsa, Yambol.
 
 
 
        Anayasa: 12 Temmuz 1991'de kabul edildi.
 
        Adli Sistem: Yargı sivil hukuk ile ceza hukukuna (Roma Hukuku) dayanır.
 
         Oy Hakkı: 18 yaşını dolduran herkesin oy hakkı bulunmaktadır.
 
        Yürütme Dalları:
        Devlet Başkanı: Cumhurbaşkanı Georgi PARVANOV (22 Ocak 2002'den beri); Cumhurbaşkanı Yardımcısı Angel MARIN (22 Ocak 2002'den beri).
 
        Hükümetin Başı: Başbakan Simeon SAXE-COBURG-GOTHA (24 Temmuz 2001'den bu yana) Başbakan Vekili Nikolay VASILEV (24 Temmuz 2001'den bu yana), Kostadin PASKALEV (24 Temmuz 2001'den bu yana), ve Lidiya SHULEVA (24 Temmuz 2001'den bu yana).
 
        Kabine: Bakanlar kurulu Milli meclis tarafından seçilir.
 
        Seçimler: Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcısı aynı oy pusulasında 5 yıllık bir süre için halk oyuyla seçilirler. Son seçim 11 - 18 Kasım 2001'de yapıldı. Gelecek seçim ise 2006 yılında yapılacaktır.  Başbakan  Cumhurbaşkanı tarafından atanırken Başbakan vekili Başbakan tarafından atanır.
 
        Seçim Sonuçları: Georgi PARVANOV Cumhurbaşkanı seçildi; oy oranları - Georgi PARVANOV % 54.13, Petar STOYANOV % 45.87.
 
        Yasama Dalları: Milli Meclis (Narodno Sobranie) 240 üyelidir ve üyeler 4 yıllığına halk oyuyla seçilirler.
 
        Seçimler: Son seçim 17 Haziran 2001'de yapıldı. Gelecek Seçim Haziran 2005'de yapılacaktır.
 
        Seçim Sonuçları: Partilerin aldıkları oy yüzdeleri - Simeon II Milli Hareketi  % 42.74, Birleşik Demokrasi Güçleri  % 18.18, Bulgaristan Koalisyonu % 17.15, Hak ve Özgürlükler Hareketi % 7.45; Partilerin kazandığı koltuk sayısı - Simeon II Milli Hareketi  120, Birleşik Demokrasi Güçleri  51, Bulgaristan Koalisyonu 48, Hak ve Özgürlükler Hareketi  21;
 
        Adli Dallar: Yüksek İdari Mahkeme, Yüksek Temyiz Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi (12 yargıç görev yapar. Görev süreleri 9 yıldır. Yüksek Adli Heyet (İki Yüksek Mahkemenin Başkanı, bir başsavcı ve 22 üyeden oluşur. Adelet sistemindeki hakim, savcı ve yüksek düzeydeki memurları atamaktan sorumludurlar. Yüksek Adli Heyet üyelerinin 11'i Milli Meclis 11'i Yargıçlar arasından 5 yıllık bir süre için seçilirler.).
 
        Politik Patiler ve Liderleri: Radikal Bulgaristan Birliği (Evgeniy BAKURDZHIEV); Bulgaristan Sosyalist Partisi (Sergei STANISHEV); Bulgaristan Koalisyonu (Lideri bilinmiyor); Uluslararası Makedonya Devrim Organizasyonu (Krasimir KARAKACHNOV); Hak ve Özgürlükler Hareketi (Ahmet DOĞAN); Simeon II Milli Hareketi (Simeon SAXE-COBURG-GOTHA); Yeni Bulgaristan Vatandaş Partisi (Bogomil BONEV); Halk Birliği (Anastasiya MOZER); St. George's Günü (Lyuben DILOV, Jr.); Demokratik Güçler Birliği (Ekaterina MIKHAYLOVA); Özgür Demokratlar Birliği (Stefan SOFIYANSKI); Birleşik Demokrasi Güçleri (Ekaterina MIKHAYLOVA)
 
        Politik Baskı Gurupları ve Liderleri: Tarımsal Hareket, Bulgar Demokrasi Merkezi, Bulgaristan Bağımsız Ticaret Birliği Konfederasyonu, Cumhuriyet için demokratik ittifak, Demokrasi için Yeni Birlik, Podkrepa İşçi Konfederasyonu ve çok sayıda bölgesel, etnik grup.
     
        Katıldığı Uluslar Arası Organizasyonlar: ACCT, Australia Group, BIS, BSEC, CCC, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, ECE, EU (aday), FAO, G- 9, IAEA, IBRD, ICAO, ICFTU, ICRM, IFC, IFRCS, IHO (askıda üye), ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, ISO, ITU, NAM (misafir), NSG, OAS (gözlemci), OPCW, OSCE, PCA, PFP, UN, UN Security Council (geçici), UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNMEE, UNMIBH, UNMIK, UNMOP, UPU, WCL, WEU (hakları sınırlı üye), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO, ZC
 
        Uluslar Arası Çevre Anlaşmaları:
        Taraf Oldukları: Hava Kirliliği, Hava Kirliliği - Nitrojen Oksit, Hava Kirliliği - Sürekli Organik Kirleticiler, Hava Kirliliği - Sülfür 85, Hava Kirliliği - Uçucu Organik Bileşikler, Antarktika Çevre Protokolü, Antarktika - Deniz Yaşamı Kaynakları, Antarktika Antlaşması, Biyolojik Çeşitlilik, İklim Değişiklikleri, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel Değişiklikler, Tehlikeli Atıklar, Deniz Hukuku, Nükleer Silah Denemeleri, Ozon Tabakasının Korunması, Gemilerin Yol Açtığı Kirlilik, Sulak Alanlar. Hava Kirliliği - Sülfür 94 ve İklim Değişiklikleri - Kyoto Protokolü'nü imzaladığı halde henüz onaylamamıştır.
 
        Uluslar Arası Sorunları:
        Anlaşmazlıklar: Bulgaristan ile Romanya arasında Denuba Bölgesinde 1920'lerde yapılan sınır değişiklikleri yüzünden çeşitli problemler vardır. 
 
        Yasaklanmış İlaçlar: Ortadoğu üzerinden gelen eroin ve Güney Amerika'dan gelen kokainde Avrupalı tüketicilere ulaştırılmaktadır.
 
        Dağlık bir ülke olan Bulgaristan'da Balkan ve Rodop dağları olmak üzere iki ana dağ kuşağı vardır. Türkçe, sarp ve ormanlık sıradağlar anlamına gelen Balkanlar, Alp dağ kuşağına girer ve ülkenin orta bölümünde yer alır. Yüksek kısımları 2000 m'yi aşan bu dağlar, doğu da Dobruca bölgesine kadar devanı eder.
 
        Balkanların kuzeyinde Romanya ile Bulgaristan arasında Tuna nehri boyunca uzanan ovalara ve alçak platolara geçilir. Bu kesimde Balkanlar'ın etekleri, Tuna'ya kavuşan akar sular tarafından yer yer yarılmıştır. Güneyinde ise Meriç nehrinin geçtiği alçak oluklar uzanır. Ülkenin güneybatısında uzanan Rodop dağları, Trakya'da Yıldız dağları ile birleşir. Bu dağlar üzerinde en yüksek tepeler 3000 m'ye yaklaşır (Musala tepesi 2925 m). Bulgaristan'ın Karadeniz'e bakan kesimlerinde yer yer düzlükler görülür. Karadeniz kıyısında Varna ve Bur gaz körfezleri yer alır.
 
 
Fiziki Harita
 
        Doğal Afetler: Şiddetli depremler ve heyelanlar ülkedeki en önemli doğal afetleridir.