SOY METALLERE ASİTLERIN ETKİSİ

DENEYİN ADI :SOY METALLERE ASİTLERİN ETKİSİ

DENEYİN AMACI :Soy Metaller Üzerinde Asitlerin Etkisini Gözlemlemek

DENEY İÇİN GEREKLİ MALZEMELER:
•   Cam Balon
•   Musluklu Cam Boru
•   Plastik Balon
•   Çinko (Zn) Parçaları
•    Bakır (Cu ) Parçaları
•   Karbonat
•   HNO3 Çözeltisi
•   HCl Çözeltisi
ÖN BİLGİ :
a)Metallerin asitlerle reaksiyonlarından tuz oluşur;hidrojen gazı açığa çıkar.Soy metallerin dışındaki metaller hidrojenden daha aktiftir.Bu yüzden katyonu hidrojen olan bileşiklere (asitlere) etki ettiklerinde metalin bileşik hale yükseltgenmesine karşılık H+ iyonu element hidrojene indirgenir.
Mg + 2HNO3  Mg(NO3)2 + H2
Al + 3HCL  AlCl3 +3/2 H2
Zn +2HBr  ZnBr2 +H2
Fe + H2SO4  FeSO4 + H2

b) Soy ve Yarı Soy Metallere Asitlerin Etkisi: Soy ve Yarı soy metallere (Cu-Hg-Ag-Pt-Au) asitler hidrojen çıkışı ile etki etmezler.
Cu + HCl  Reaksiyon vermez
Ag + HI  Reaksiyon vermez

c) HNO3 ve H2SO4 yükselt gen özellik gösteren iki önemli asittir.
Bu asitler bazı metallere yükseltgen özelliğiyle etki ederler.Reaksiyon sonucunda tuz , oksit ve su oluşur.Yükseltgen asit olarak H2SO4 kullanıldığında SO2 gazı açığa çıkar. H2SO4 deki S+6 ‘dan S+4 ‘e indirgenirken karşısındaki metali yükseltger.
Derişik HNO3 kullanıldığında NO2 ( N +5 den + 4 ‘e indirgenir.) gazı açığa çıkar.
Seyreltik HNO3 kullanıldığında No (n +5 ‘den +2 ‘ye indigenir) gazı açığa çıkar.
Co ,Ni,Sn,Pb, gibi az aktif metallere H2SO4 ve HNO3 genellikle yükseltgen olarak etki eder.

Pb + 2 H2SO4  PbSO4 + SO2 +2H2O
Derişik asit
Pb +4 HNO3     Pb(NO3)2 +2NO2 +2H2O

Seyreltik asit
3Pb +8HNO3    3Pb(NO3)2 +2NO + 4 H2O
Cu-Hg-Ag gibi yarı soy metallere de HNO3 ve H2SO4 yükseltgen özellikte etki eder.
derişik
Cu + 2H2SO4    CuSO4 +SO2 + 2H2O
derişik
Cu +4HNO3    Cu(NO3)2 +2NO2 +2H2O
Seyreltik
3Cu +8HNO3    3Cu(NO3)2 +2NO + 4H2O
seyreltik
Cu + H2SO4    reaksiyon vermez.

d)Au ve Pt tam soy metaldir.Asitlerle reaksiyona girmediği gibi H2SO4 ve HNO3 ile de tepkime vermez.Altına yalnızca kral suyu denilen karışım etki eder.

Au + 3HCl +HNO3    AuCl3 +NO +2H2O
DENEYİN YAPILIŞI:
Aşağıdaki deney düzeneğini dikkatlice kurunuz.(Cam malzemeleri lastik tıpalara yerleştirirken çok dikkatli olmalıyız,cam kırılabilir ve elimizi kesebilir.)Ayırma hunisine derişik nitrik asit çözeltisinden 100-150 mL konur.
1.   Ayırma hunisinin bağlı bulunduğu balon içerisine bakır metali parçacığı konur ve üzerine ayırma hunisinden damla damla derişik nitrik asit çözeltisi ilave edilir.Meydana gelen değişiklikler not edilir.
2.   Bakır yerine çinko metali kullanılarak aynı deney tekrarlanır ve gözlemlenen olaylar not edilir.
3.   Aynı deney cam balon içerisine bakır ve çinko metalleri ikisi beraber konularak tekrarlanır ve değişiklikler not edilir.
4.   Ayırma hunisine derişik hidroklorik asit çözeltisi konularak bütün deneyler tekrarlanır.

DENEY DÜZENEĞİ:

Bu düzenek bir diğer sayfaya yerleştirildi buraya sığmadığı için.

VERİLER:

-Zn metali HCl içinde çözünüyor mu?

-Zn metali HNO3 içinde çözünüyor mu?

-Cu metali HCl içinde çözünüyor mu?

-Cu metali HCL içinde çözünüyor mu?

SONUÇLAR:

HCL +Cu  tepkime vermez.

2HCL +Zn  Z nCl2+H2

2HNO3 +Zn  Zn(NO3)2 + H2
HNO3+Cu  Cu(NO3)2 +H2O +NO2

FEN BİLGİSİ LABORATUVARI DERSİ DENEY ÖDEVİ
HAZIRLAYANLAR :
ÖZNUR GÖZBAŞI 9944237
M.SENEM AKGÜN.....................

DENEY ADI:SOY METALLERİN ASİTLERE ETKİSİ

KAYNAKLAR:Fen Bilgisi Deney Laboratuvarı Deney Kılavuzu
Modern Üniversite Kimyası
Lise kimya kitabı
Karaca kimya yayınları.