yeni ytlye gecis turkiye ekonomisi

[admin]

BANKACILIK  OPERASYON VE HİZMETLERİ



YENİ TL’YE  GEÇİŞ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNE ETKİLERİ



HAKAN TUNAHAN









NURULLAH KARAMAN

DIŞ TİCARET-II


0123.04034
















NEDEN SIFIR ATILIYOR?

Serdengeçti, Türk Lirası'ndan 6 sıfır atılmasının gerekçeleri üzerinde durdu. 1970'lerde başlayan enflasyon sürecinin etkisiyle emisyon hacminin 1980 yılı sonuna göre 38 bin kat artarak 31 Aralık 2003 itibarıyla yaklaşık 10.7 katrilyon liraya ulaştığına işaret eden Serdengeçti, şöyle devam etti:
"1981'den itibaren çıkarttığımız 20 milyon liraya kadar ki kupürlerde ne yapmışız? Enflasyon ortamında ortalama 2 yılda bir yeni bir kupür çıkartmışız. O iki yıllık dönemde, enflasyon ortalama yüzde 209 seviyesinde gerçekleşmiş.
Her defasında çıkardığımız yeni kupürün dolar karşılığı 1982'de 55 dolar iken son yıllara bakıyoruz, 46 dolar, 20 dolar, 12 dolar. Aslında giderek düşen bir şey görüyoruz. Paranın satın alma gücü enflasyon nedeniyle düşmüş ve biz 23 yılda 11 yeni kupür çıkartmak zorunda kalmışız."
Dünyaya baktıklarında da karşılarına Türkiye açısından vahim bir durumun çıktığını söyleyen Serdengeçti, Endenozya'dan Vietnam'a kadar burada 100 bin liralık değerli kupürler varken, Romanya'da 1 milyon, Türkiye'de ise 20 milyonluk kupür bulunduğunu belirtti. Serdengeçti, "Dünyadaki en büyük kupürlü banknotunun ülkemize ait olması paramızın itibarını ortadan kaldırmış ve psikolojik olarak vatandaşlarımızı da olumsuz yönde etkilemiştir" diye konuştu.
Bol sıfırlı rakamların parasal değerlerin ifade edilmesinde ve yazılmasında, vezne işlemlerinde, muhasebe ve istatistik kayıtlarında, bilgi işlem programlarında, fiyat etiketlemede, piyasa işlemlerinde, benzin pompalarından, taksimetrelere kadar günlük hayatta da çeşitli sorunlar yarattığını anımsatan Serdengeçti, şunları kaydetti:
"Bazı ekonomik değerlerin katrilyonluk değerlerle ifade edilmeye başlanması, TL'nin değişim ve kıymet saklama aracı olarak kullanılması gibi parasal fonksiyonları da olumsuz etkilemiştir.
Dünyada en çok 14 haneye kadar değerlerin ifadesi mümkün olduğu için 99 trilyon liranın üzerinde işlem yapılması mümkün değildir."

“ENFLASYON PARAYI YIPRATTI”

Serdengeçti, yüksek enflasyon sonucunda vatandaşların ellerine geçen banknotları çabucak kullanıp, bir an önce elden çıkartma eğilimine girdiğini vurguladı. Bu şekilde banknotlarda yüksek devir sayısına ulaşıldığını kaydeden Serdengeçti, bunun ise daha çok vezne işlemi, daha yüksek üretim, dağıtım, Merkez Bankası için daha yüksek stoklama maliyeti demek olduğunun altını çizdi. Bu durumun daha yüksek operasyon riski anlamını taşıdığını da belirten Serdengeçti, söz konusu gelişme nedeniyle sürekli olarak üst değerden yeni banknotlara gereksinim duyulduğunu anlattı.

EMİSYON HACMİ

Banknotlar yüksek devir hızına ulaşırken emisyon hacminin milli gelire oranına bakıldığında Türkiye'de başka bir vahim tablonun ortaya çıktığını ifade eden Merkez Bankası Başkanı, şöyle devam etti:
"Emisyon hacminin herhangi bir ülkede milli gelire oranı, her ülkenin kendi ekonomik koşullarına, nakit dışı ödeme araçlarının yaygınlığına, ülkelerin ulusal paralarının rezerv para konumunda olup olmadıklarına göre değişir. Emisyon hacimleri birbirinden farklı. Ama Türkiye'de bu oran yüzde 3 seviyesinde. Koşulları birbirinden farklı birçok ülkenin de son derece altında.
Bu dahi Türkiye'nin 30 yıl kronik enflasyon ortamında yaşayarak nasıl bir konuma düştüğünü göstermek açısından önemlidir diye düşünüyorum. Tabi bunun nedeni yüksek enflasyon nedeniyle banknot talebinin düşük olması."
İşlem hacminin emisyona oranlandığında Türkiye'de yüzde 12.6'lık bir rakamın ortaya çıktığını bildiren Serdengeçti, bu rakamın diğer ülkelerde yüzde 10.5 ile yüzde 3.1 arasında seyrettiğini kaydetti. Serdengeçti, bu verilerin ülkemizde emisyon hacminin milli gelire oranının düşük, ama banknot devir sayısının yüksek olduğunu gösterdiğini belirtti. Serdengeçti, "Sonuçta, bu şartlarda parasal değerlerde bir sadeleştirme yapılmasının teknik bir ihtiyaç olduğu ortadadır" dedi.

SIKINTI ORTADAN KALKACAK

TL'den sıfır atılmasına ilişkin daha önce de çeşitli girişimlerde bulunulduğunu hatırlatan Serdengeçti, Türk Lirası'ndan 5 sıfır atılması konusunda hazırlanan yasa tasarısının 25 Aralık 1998'de Başbakanlık'a gönderildiğine işaret etti. Serdengeçti, daha sonra 6 sıfır atılmasını öngören ikinci yasa tasarısının da 26 Mayıs 2002 tarihinde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanlığı'na iletildiğine dikkati çekti.
"Ancak, enflasyonla mücadelenin muhtelif nedenlerle sürdürülememesi, enflasyon oranının ve bekleyişlerinin uygun düzeye inmemesi gibi nedenlerle, sıfır atma operasyonu bugüne kadar gerçekleşemedi" diyen Serdengeçti, sıfır atmanın faydalarını da şöyle açıkladı:
"Bir defa gayet açık olarak fazla sayıdaki sıfırların yarattığı sıkıntı ortadan kalkacak. Enflasyonun düşürülmesi konusundaki başarının ve enflasyonun kalıcı bir şekilde, tek haneli seviyelere düşürülmesi anlamında bir kararlılığın göstergesi olacak. Toplumun ulusal paraya olan güveni yenilenecek.
Bankaların ve bankamızın işlem hacmi rahatlatılacak ve bankamızın üretim maliyeti azalacak. Yeni Türk Lirası'na geçişte, 1 milyon Türk Lirası, 500 bin liralar, madeni paraya dönüştürülecek. Böylelikle randıman artacak ve pratik yararlar sağlanacak. Enflasyonun tek haneli rakamlara düşmesiyle, paranın da itibarı artacak."

ZAMANLAMA TAMAM MI?

Serdengeçti, zamanlama konusunda da, 2005 yılı başının neden seçildiğinin sorulabileceğine dikkat çekerek, defter tutma zorunluluğu olan gerçek ve tüzel kişileri, dönem ortasında ikili kayıt tutmaya zorlamama amacının ilk neden olduğunu belirtti. Bu nedenle, mali yılbaşının düşünüldüğünü anlatan Serdengeçti, "Gerçekleşmesi beklenen tek haneli enflasyona geçiş süresi nedeniyle de 2005 yılı uygun görüldü" diye konuştu. Çıkarılan yasayla Türkiye Cumhuriyeti'nin para priminin 'Yeni Türk Lirası' olduğunu, Yeni Türk Lirası'nın, alt biriminin de 'Yeni Kuruş' olarak belirlendiğini kaydeden Serdengeçti, "Bir yeni Türk Lirası da, Bir Yeni Kuruşa eşittir. Bakanlar Kurulu, Yeni Türk Lirası'ndaki, Yeni kuruştaki, (Yeni) ibarelerini kaldırmaya yetkilidir" açıklamasında bulundu.
Türk Lirası, Yeni Türk Lirası'na dönüştürülürken, 1 milyon Türk Lirası karşılığında 1 Yeni Türk Lirası esasının dikkate alınacağına işaret eden Serdengeçti, geçişten itibaren yapılacak tüm işlemlerde Yeni Türk Lirasının kullanılacağını söyledi.

ADIM ADIM YENİ TL'YE GEÇİŞ TAKVİMİ BELİRLENDİ
Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti, 'TL'den sıfır atılmasıyla, küsuratın tama yuvarlanma olasılığı nedeniyle bir miktar fiyat artışı olabilir. Ancak bu sürekli olmaz. TL'den sıfır atılması, döviz kurları ve faizler genel düzeyinde de olumlu etki yapar. Bunun dışında olumlu veya olumsuz bir etki beklemiyoruz' dedi.

28 Şubat 2004: Merkez Bankası YTL banknotlarının kağıt ve mürekkep siparişlerini vererek üretime geçecek.
30 Haziran 2004: Uluslararası Standartlar Örgütü'nden (ISO) YTL'nin uluslararası ödeme sistemlerinde kullanılacak para birimi kodu tescil edilecek ve ülkelere duyurulacak.

30 Eylül 2004: Bilgi işlem programlarının uyumu yapılacak.

31 Eylül 2004: Merkez Bankası şubeleri de işleme, tahsilat ve tediye işlemlerine ilişkin düzenleme yapılacak. Kapsamlı bir tanıtım yazýlýmı düzenlenecek. Şirketler ve esnaflar yazarkasa uyumunu sağlayacak.

30 Ekim 2004: Banknot işleme sistemlerinin uyumu sağlanacak. Uygulamaya ilişkin mevzuatta düzenleme yapılacak. Muhasebe sistemleri, bilgisayar programları, banka hesapları ve takas odalarının işleyişinde uyumlaştırma çalışmaları koordine edilecek. Maliye Bakanlığı, devlet muhasebesi ve kayıt düzenine ilişkin gerekli düzenlemeyi yapacak. SPK, hisse senetlerinin değeri konusunda YTL uyumunu sağlayacak.

31 Aralık 2004: İstatistiki veriler TL ve YTL ayrımlı olarak gruplanacak. Tüm TL hesaplarının YTL'ye dönüşümü, hesaplarda ve programlarda Kuruş bazlı dönüşüm yapılması sağlanacak. YTL banknotları dağıtılıp, stoklanacak. Maliye Bakanlığı vergi mevzuatını düzenleyecek. Hazine Müsteşarlığı, YTL'nin üretim ve tanıtımını yapacak. Kamu bankalarının yazılım ve sistem uyumları yapılacak. Bankalar, TL cinsinden tüm hesapları YTL'ye dönüştürecek. Şirketler ve esnaflar kasiyerleri konuya ilişkin olarak eğitecek. Fiyat etiketleri TL ve YTL olarak düzenlenecek.

'YUVARLAMA ETKİSİ AZ HİSSEDİLECEK'

Serdengeçti, euroya geçiş sürecinde 12 farlı kurun kullanılmasının mal ve hizmet fiyatlarında artış olmasına yani 'yuvarlama' etkisini ön plana çıkarttığına dikkati çekti. Euro Bölgesi'nde buna rağmen 2002 yılı enflasyon oranının yüzde 2,2 ile 2001 yılı enflasyonunun altında kaldığını belirten Serdengeçti, euroya geçişin enflasyona etkisinin 0 ila 1,16 arasında, yani 0,2'yi geçmediğini anlattı. Serdengeçti, şöyle devam etti:
"Enflasyon fiyat artışlarındaki devamlılığı ifade eden bir olgudur. Fiyat yuvarlamaları yüksek enflasyon ortamında tedavülden kaldırılan kupürlerin ve muadili para kullanma alışkanlığının yitirilmesinin etkisiyle süreklilik arz ederken, sıfır atma operasyonu ile ortaya çıkabilecek fiyat artışlarının (yuvarlama) süreklilik arz etmesi beklenmemektedir.
Dolayısıyla Yeni TL'ye geçiş maliyetinin tüketicilere yansıtma veya kurumsal yansımadan yararlanma amacıyla yukarıya doğru fiyat yuvarlamalarına gidilmesi süreklilik arz etmeyecektir.
Sonuç olarak sıfır atma operasyonunun yuvarlama etkisinin, enflasyon ortamında yaşamaktan dolayı zaten var olduğundan, daha az hissedilebileceği, operasyonun enflasyonist etkisinden ziyade tek haneli rakamlara indirilmesinde kararlılığın ön plana çıkacağı düşünülmektedir.
Ayrıca paramızdan sıfır atılmasının döviz kurları veya faizlerin genel düzeyi üzerinde bekleyişleri olumlu yönde etkilemekten başka olumlu veya olumsuz bir etkisinin olması da beklenmemektedir. Zira kurların ve faizlerin genel düzeyini belirleyen temel unsurlar ekonominin temelleri ve uygulanan istikrar yazýlýmıdır."

YENİ BANKNOTLAR ESKİLERE BENZEYECEK

Serdengeçti, banknotların daha kolay tanınması ve karışıklığa neden olunmaması için aynı satın alma gücüne sahip kupürlerin benzer renk ve tasarımlarda üretileceğini söyledi. Serdengeçti, 1, 5, 10 ve 20 Yeni Türk Lirası'nın halen dolaşımdaki 1, 5, 10 ve 20 milyon liralık banknotlara benzeyeceğini bildirerek, 50 ve 100 Yeni Türk Lirası'nın farklı olacağını, ayrıca 1, 5, 10, 25, 50 ve 100 (bir lira) kuruşluk madeni paraların da çıkartılacağını kaydetti. Daha yüksek kupürlerin kullanım dışı kalacağı için tercih edilmediğini anlatan Serdengeçti, şöyle devam etti:
"'En büyük kupür olarak 100 liranın belirlendiğini söyledik. Yeterli kolaylığı sağlayacak olması, 200 ve 500 perakende piyasasında nadiren kullanılacak olması, 'Merkez Bankası bir süre sonra piyasada ihtiyaç duyulacağını düşünüyor, enflasyonun düşeceğine de inanmıyor' şeklinde hatalı yorumların yapılması ve kamuoyunda bekleyişlerin yanlış yönlendirilmesinin önüne geçilmesi de önemli bir unsur.
Çok büyük kupürlerin etkisiyle paramızdaki sahteciliğin uluslararası boyut kazanmasının önüne geçilmesi de yine başka bir nokta. Kara para aklama faaliyetlerinde bulunanların işlerinin kolaylaştırılmaması, düşük gelir düzeyine sahip ekonomik birimler üzerinde olumsuz psikolojik etki yaratılmaması ve euro bölgesi standartlarındaki ekonomik istikrar ortamında 1 Yeni Türk Lirası alım gücünün ancak 2059 yılında bugünkü 20 milyon lira alım gücüne düşecek olması veya 2006 yılından sonra enflasyonun yüzde 5'in altında seyretmesi durumunda ise uzun süre 200 Yeni Türk Lirası'na ihtiyaç duyulmayacak olması da diğer nedenler arasında sayılabilir."
Görme engellilerin banknotlarının daha kolay ayırt edebilmesi için bazı iyileştirmeler yapılacağını da açıklayan Serdengeçti, bunun kabartma baskı tekniğinin güçlendirilmesi, bazı kupürlerde boy farklılığının yaratılması şeklinde olacağını söyledi.

'YENİ' İBARESİ DE KALKACAK

Birkaç yıl sonra ''yeni'' ibaresinin kaldırılarak tekrar Türk Lirası ibaresine dönüleceğine işaret eden Serdengeçti, bununla birlikte yeni hususların da gündeme geleceğini bildirdi. Bir Yeni Türk Lirası'nın hem madeni hem banknot olarak tedavüle çıkarılmasının banknot ve madeni para üretim programlarında esneklik sağlayacağını vurgulayan Serdengeçti, düşük değerdeki banknotların bankadan geçiş sayısının düşük olmasının banknot kalitesini olumsuz etkilediğini, bu durumun banknot izleme sistemlerinin randımanını düşürdüğünü anlattı.
Daha sonraki dönemlerde 1 liralık banknotların tamamının madeni paraya dönüştürülesi düşünülmekle birlikte geçiş döneminde uyumu kolaylaştırmak amacıyla hem madeni hem banknot olarak dolaşıma çıkarılmasının planlandığını kaydeden Serdengeçti, banknot üretim maliyetinin madeni para üretim maliyetinden daha yüksek olduğunu, uygulamayla maliyetlerin de azalacağını söyledi.
 

49 ÜLKENİN DENEYİMi

Parasından sıfır atan 49 ülkenin deneyimlerinin Merkez Bankası uzmanlarınca incelendiğini anlatan Serdengeçti, bu ülkelerden İsrail'in, hiperenflasyonu engellemek için enflasyonun çok fazla düşmesini beklemeden sıfır attığını söyledi.
Farklı enflasyon oranlarıyla Arjantin'in 4 kez, Brezilya'nın ise 6kere paradan sıfır attığını belirten Serdengeçti, paradan sıfır atmanın, genellikle istikrar yazýlýmı ile başarıya ulaştığını vurguladı. Serdengeçti, "Programların başarısızlığa uğradığı durumlarda ise (Arjantin ve Brezilya örneği) bir süre sonra paradan yeniden sıfır atma gerekliliği ortaya çıkıyor, bu da hiç hoş bir durum değil" diye konuştu.

NELER YAPILACAK?

Yeni Türk Lirası'na (Yeni TL) geçişe dönük yapılacak çalışmalara da değinen Merkez Bankası Başkanı'nın verdiği bilgiye göre, Şubat ayında Yeni TL banknotları ve mürekkep siparişleri verilecek. Haziran ayında ISO'dan Yeni TL'nin uluslararası ödeme sistemlerinde kullanılacak para birimi kodunun tescili ve tüm ülkelere duyurulması, Eylül'de bilgi-işlem programlarının EFT ve diğer işlemlere uyumu için test çalışmaları, Ekim'de şubelerin tahsilat ve tediye işlemlerine ilişkin düzenlemeler, Ekim'de kapsamlı bir tanıtım, Kasım'da yeni banknotların sistemlere uyumu, uygulamaya ilişkin mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması, muhasebe sistemleri, bilgisayar programları ve diğer uyum konularına ilişkin koordinasyon çalışmaları gibi işler yapılacak.
Yeni TL'ye geçiş için Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, SPK, kamu ve özel bankaları ile finans kuruluşları, şirketler, BDDK, İMKB, Bankalararası Kredi Merkezi, Altın Borsası ve diğer kurumların da kendi faaliyet alanlarına giren konularda düzenlemeler yapmaları gerektiğini anlatan Serdengeçti, ilgili kurumların, yapacakları düzenlemeleri yıl içinde ayrıntılı şekilde kamuya bildireceklerini söyledi.



TL VE YENİ TL'NİN KULLANILMASI

Merkez Bankası Başkanı Serdengeçti, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren TL'den 6 sıfır atılarak Yeni TL'ye geçilecek olmasının, enflasyonu tek haneli rakamlara indirilmesinde bu güne kadar gösterilen kararlılığın, bir diğer ve çok önemli göstergesi olduğunu söyledi.
Serdengeçti, 2005 yılı boyunca TL ve Yeni TL banknotlarının birlikte tedavül edeceğini, bu nedenle TL banknotlarının bir an önce Yeni TL'ye çevrilmesi gibi bir gereklilik bulunmadığının altını çizdi. Ancak tüm hesapların, 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren Yeni TL üzerinden tutulması gerektiğine işaret eden Serdengeçti, konuyla ilgili şu bilgileri verdi:
"Halen tedavüldeki banknotlar, 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren 10 yıllık zaman aşımı boyunca sadece Merkez Bankası şubelerinde, Merkez Bankası şubesi olmayan yerlerde de Ziraat Bankası şubelerinde kabul edilecektir. Mikro düzeydeki teknik hazırlıkların tamamlanabilmesi için, önümüzde yaklaşık 11 aylık bir süre bulunmaktadır. Bu süre zarfında kamu ve özel kesimde gerekli hazırlık çalışmalarının zamanında tamamlaması gerekmektedir. Operasyonun başarılı bir şekilde gerçekleşebilmesi için Merkez Bankası gerekli tedbirleri almakta, çalışmalar diğer kurumlarla birlikte koordinasyon içinde yürütülmektedir."

BANKNOT KULLANIMINDA HASSASİYET ÇAĞRISI

Bu arada Yeni TL banknotlarının teknik özelliklerinin, bu yılın sonuna doğru açıklanacağını belirten Serdengeçti, enflasyon nedeniyle TL'nin sürekli değer kaybetmesi, banknot kullanıma gereken özenin gösterilmemesi ve kirlilik nedeniyle, her yıl üretilen banknotların yaklaşık yüzde 90'ı kadar banknotun imha edildiğine dikkati çekti. Serdengeçti, vatandaşların banknot kullanımına gerekli hassasiyeti göstermesinin, banknotların kalitesini artıracağını ve üretim maliyetlerini azaltacağını vurguladı.

11.09.2003
Parasından sıfır atan ülkeler uygulamadan memnun 
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın Türk lirasından altı sıfır atılacağı açıklamasının yankıları sürerken böyle bir uygulamanın yukarı doğru yuvarlama nedeniyle enflasyonu azdıracağı kaygıları dile getiriliyor. Oysa ulusal paradan sıfır atan birçok ülkede bu uygulama olumlu sonuçlar verdi.


Ancak, daha önce bu yönde adım atan birçok ülkede bu uygulama nedeniyle başlangıçta enflasyon yaşansa da ilerleyen aylarda olumlu sonuçların alındığı, ciddi bir enflasyon sorununun yaşanmadığı belirtilirken bunun Türkiye gibi bir ülkedeki olumlu "psikolojik" etkisinin daha büyük olacağı savunuluyor.

Diplomatik çevrelerden edinilen bilgiye göre, 1960 yıllarından bu yana ekonomilerini istikrara kavuşturma ve veya enflasyon yenme çabalarının kapsamında ulusal paralarından sıfır atan Fransa, Finlandiya, İsrail ve Bulgaristan gibi ülkelerde ekonomilerin istikrara kavuştuğu, enflasyon sorununu çözdüğü bildirildi.






SERDENGEÇTİ: YENİ TL FİYATLARI ARTIRABİLİR
10/02/2004

Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, paradan sıfır atma uygulamasının ilk aylarında, fiyatlarda yuvarlama nedeniyle az da olsa artış olabileceğini belirtti. Serdengeçti, sıfır atmanın yuvarlama etkisinin, enflasyon ortamında yaşamaktan dolayı daha az hissedileceğini ve sürekli olmayacağını söyledi.
Serdengeçti, paradan 6 sıfır atılarak 2005 yılı başından itibaren Yeni Türk Lirası'na geçilmesi konusunda bir basın toplantısı düzenledi. Türk Lirası'ndan 6 sıfır atılması sürecini anlatan Serdengeçti, 2003'de yüzde 20'lik enflasyon hedefinin tutturulabileceği kanısı oluşunca dikkatlerini 2004 enflasyonuna verdiklerini, istikrar yazýlýmının aksamadan sürdürülmesi ve herhangi bir dışsal şokla karşılaşılmaması halinde bu yılda yüzde 12'lik hedefin tutturulabileceğini gördüklerini ifade etti.
Merkez Bankası Başkanı, bunun üzerine paradan 6 sıfır atılmasının yaklaşık 1 yıllık bir çaba gerektireceğini de bildikleri için 2005 başında enflasyon yüzde 12'ye vardığında bu operasyonu gerçekleştirme düşüncelerini Devlet Bakanı Ali Babacan ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'a, ardından da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a açtıklarını kaydetti.
Sadece Merkez Bankası'nı değil, birçok kurumu ilgilendiren ve yasal düzenleme gerektiren bu projenin siyasi irade olmadan gerçekleşmesinin mümkün olmadığına dikkat çeken Serdengeçti, siyasi iradenin eylül ayında Maliye Bakanı'nın açıklamasıyla kendini gösterdiğini vurguladı. Bunun üzerine resmi süreci 19 Eylül tarihinde başlattıklarını belirten Serdengeçti, yasal sürecin de 31 Ocak'ta ilgili yasanın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla son bulduğunu hatırlattı.

YENİ LİRA'NIN FAYDALARI
TL'den sıfır atılmasının şu faydaları var: Teknik ve operasyonel sorunlar aşılacak. Enflasyonu kalıcı bir biçimde tek haneli seviyelere düşürme konusundaki kararlılığı gösterecek. Toplumun ulusal paraya olan güveni yenilenecek. Bankaların ve Merkez Bankası'nın işlem hacimleri rahatlayacak. Banknot üretim maliyeti azalacak. Dolaşımdaki banknot kalitesi iyileştirilecek. TL'nin itibarı yükselecek. Dünyada kimse katrilyonla hesap yapamıyordu. Bu ortadan kalkacak.

YAZARKASALAR DEĞİŞECEK
YTL'ye geçişin harcamaları Maliye Bakanlığı tarafından bütçeleştirilecek. Bakanlık, yazarkasalarda değişikliklerin ilkelerini haziran sonuna kadar belirleyecek. Ayrıca, yeni damga ve harç pullarının bastırılması ve eskilerinin geçerliliğine ilişkin düzenlemeyi kasım sonuna kadar yapacak. Devlet muhasebesi ve kayıt düzeni için gerekli düzenlemeler kasım sonuna kadar, vergi mevzuatındaki düzenlemeler de aralık sonunda tamamlanacak.
Hazine Müsteşarlığı ise yeni madeni paraların üretim ve tanıtımını Aralık sonuna kadar tamamlayacak. Kamu bankalarının YTL'ye geçişi için hazırlıklar tamamlanacak, devlet iç borçlanma senetleri ihaleleri birim fiyatlarının belirlenmesi gibi Müsteşarlığın görev alanına giren düzenlemeler kasım sonuna kadar bitirilecek.
SPK ise mevzuat düzenlemelerinin yanı sıra hisse senetlerinin değerleri konusunda gerektiğinde YTL bazlı uyumların yapılması işlemlerini kasım sonuna kadar tamamlayacak.

YENİ PARA EN ÇOK YAŞLILARI YORACAK
Türkiye'nin önümüzdeki yıl en çok konuşacağı konuların başında lirada yapılacak "sıfır tasarrufu" gelecek. Hesap makineleri üzerindeki yükü hafifletmesi dışında ne gibi kolaylıklar sağlayacağı, ne gibi sorunların bizi beklediği bugüne kadar fazlaca tartışılmadı.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Haydar Akyazı'nın hazırladığı "Türk Lirası'ndaki Sıfırlar ve Paradan Sıfır Atılması" konulu araştırması "sıfır atılması kolaylık sağlayacak" söyleminin çok ötesinde bir anlam taşıdığını gösteriyor. Çünkü paradan sıfır atılmasının geniş kapsamlı istikrar yazýlýmının ayaklarından sadece biri. Ekonomide psikolojik olarak da önemli bir fayda sağlaması beklenen paradan sıfır atılması olumlu ve olumsuz gelişmeleri beraberinde getiriyor.

HEM PSİKOLOJİMİZ HEM DE İTİBARIMIZ DÜZELECEK
Dünyadaki başka örnekler de dikkate alındığında, paradan sıfır atmayla ilgili beklenen olumlu sonuçlar şunlar:
Anlamsız hale gelen rakamlar, daha anlaşılır hale gelecek. Böylece ticari faaliyetlerde yapılan hesaplama işlemlerinden kaynaklanabilen hatalar ve zaman kaybı önemli ölçüde azalacak. Ticari işlemlerle ilgili faaliyetler kolaylaşacak. Böylece ticari faaliyetler daha hızlı gerçekleşebilecek. İnsanların "güçlü paraya sahip olma" duygusu, onların ekonomi politikalarına ve kurumlara olan güvenini arttıracak. Böylece insanlar ileriye daha güvenle bakabilecek; ekonomik faaliyetlerinde daha uzun vadeli ve güvenle hareket edecek. Bunun en önemli sonucu üretimin artması olacak. Ülkenin iç ve dış dünyadaki ekonomik saygınlığı önemli ölçüde artacak. TL hem ülke içerisinde hem de ülke dışında talep edilebilir hale gelecek. Zaman içerisinde TL, özellikle Türkiye'nin içerisinde yer aldığı bölgede rezerv para özelliğine sahip olabilecek. Para basımında ortaya çıkan maliyetlerde önemli tasarruflar sağlanacak. Muhasebe kayıtları kolaylaşacak.

GÖRMEYENLER OKUYACAK
YTL'ye geçişte halkın zorluk çekmemesi, banknotların kolay tanınması ve karışıklık olmaması için aynı satın alma gücüne sahip kupürler, hem TL, hem de YTL için benzer renk ve tasarımda üretilecek. YTL banknotlarında, görme engellilerin ayırt etmesi için iyileştirme de yapılacak.

Buna göre, kabartma baskı tekniği güçlendirilecek, birbirini takip eden kupürler kontrast renkte basılacak ve bazı kupürlerde boyut farkı olacak.

DPT: "YENİ LİRAYA GEÇİŞİN PSİKOLOJİK ETKİSİ OLACAK"
    Ankara - Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Yeni Türk Lirası'na geçişin, enflasyonla mücadeleye psikolojik olarak olumlu etkide bulunacağını bildirdi. DPT'nin, Yeni Türk Lirası Kanun Tasarısı hakkında hazırladığı bilgi notunda, dünyada en fazla rakamlı kupüre sahip 8 ülke arasında yer alan Türkiye'nin, bunlar içinde de banknotunun değeri milyonla ifade edilen tek ülke olduğu vurgulandı. DPT'nin kanun tasarısı ile ilgili görüşünde, temel riskler olarak 'özel ve resmi kurumların belirtilen süre içerisinde teknik hazırlıklarını tamamlayamama, tek haneli enflasyona 2005 yılı başı itibariyle geçilememe ve fiyatların yuvarlanmasının enflasyon düşüşünde geçici sapma yaratma' olasılığının sıralandığı belirtildi. Bunun yanında enflasyon beklentilerini kırması, parasal hesapları kolaylaştırması ve TL'ye itibar kazandırması açısından, paradan sıfır atılmasının gerekli olduğunun vurgulandığı hatırlatıldı. Bilgi notunda, TL'den sıfır atılmasının enflasyonu yükseltme riskine de değinildi ve AB örneği hatırlatıldı. Buna göre, son dönemde ulusal paraları yerine euroya geçen Avrupa ülkelerinde dönüşüm oranlarının çok fazla küsuratlı rakamlar olması nedeniyle, perakende fiyatlar euro cinsinden hesaplanırken küsurattan kurtulmak için, satıcılar tarafından yukarı yönde bir ayarlama yapıldığı görülüyor. Bu uyarlama neticesinde 6 aylık bir süreçte fiyatlar genel düzeyi binde 2 oranında arttı. Fakat Türkiye'de, bir milyona 1 gibi hesabı kolay bir oranla geçiş yapılacağından dolayı, bu etki, euro bölgesindeki kadar büyük olmayacak ve 1 yeni kuruşun (10 bin lira) altındaki küsuratlarla sınırlı kalacak. Kaynak : Anadolu
    
PSİKOLOJİK ETKİ
Diplomatik kaynaklar, ulusal paralardan sıfır atan ülkelerdeki uygulamaların olumlu sonuçlarına işaret ederken Türkiye'de doğru koşullarda alınabilecek benzer bir kararın olumlu etkisinin daha büyük olacağını düşünüyor.
Kaynakların değerlendirmesi özetle şöyle: "Sıfır atma kararı, doğru koşullarda alınırsa olumlu etkisi daha önce aynı tecrübeden geçen bazı ülkelere göre daha büyük olur. Çünkü Türk ekonomisinde bir güven sorunu yaşanıyor. Hem ekonomiye, hem de hükümete güven eksikliği var. Sıfır atılırsa bunun önemli bir psikolojik etkisi olur. Yeni para hem piyasalar, hem de halk tarafından daha güçlü bir para olarak algılanır. Bunun sonucunda faiz oranları ve reel faiz oranları düşer, dezenflasyon sağlanır.

FRANSA
       Ulusal para biriminden iki sıfır atılması, Avrupa Birliği'nin önde gelen ülkelerinden Fransa'da 1963 yılında yürürlüğe konulan istikrar planı kapsamında alınan başlıca önlemlerden biri oluşturdu.
       Yeni frangın tedavüle girmesi ekonomiye olan güven artırdı, faiz oranları ve enflasyon üzerinde olumlu etki yaptı. Nitekim, Fransa'nın 1963-1984 yıllarını kapsayan dönem ulusal ekonominin "en parlak yılları" gibi olarak tanınıyor. Geçiş döneminde eski ve yeni frank birlikte kullanıldı.

FİNLANDİYA
         Kuzey Avrupa ülkelerinden Finlandiya'da ekonomiyi istikrara kavuşturma çabasının bir parçası olarak 1963 yılında ulusal paradan iki sıfır atıldı. O yıl yüzde 5 olan yıllık enflasyon 1964 yılında katlandı ancak kısa bir süre sonra yeniden yüzde 5'e düştü.            1960 yıllarda Finlandiya'da enflasyonda zigzagların yaşandığı için sıfır atılmasının ardından enflasyonda yaşanan artışın bu operasyona kesin olarak bağlanmayacağı ifade ediliyor. Bu arada, sıfır atma kararının Finlandiya halkını olumsuz etkilemediği belirtilirken ekonomiyi istikrara kavuşturma çabasının amacına ulaştığı da kaydedildi. Bu arada, eski paranın birkaç yıl yeni para ile birlikte tedavulde kalmasının tüketici açıdan bir avantaj oluşturduğu savunuldu. Halen AB üyesi olan Finlandiya, euro sistemine dahil bulunuyor.

BULGARİSTAN
            Doğu Avrupa ülkelerinden Bulgaristan'da da Para Kurulu uygulamasının sürdüğü, ulusal para birimi levanın Alman markına endekslenmiş olduğu 1999 yılında üç sıfır atıldı. Bu operasyon ile daha önce bin leva bir markın değerinde iken, lehva, mark ile eşitlendi.
            Sıfır atma operasyonunun ardından enflasyon küçük bir artış göstermekle birlikte uygulama olumlu sonuçlar verdiği belirtiliyor. Bankcılık işlemleri gibi parasal işlemler kolaylaştırıldı. AB aday ülkelerinden Bulgaristan, halen AB ile üyelik müzakerelerini sürdürüyor.

İSRAİL
          1980 yıllarında ciddi bir enflasyon sorununu yaşayan İsrail'de enflasyon ile mücadele çabalarının bir parçası olarak 1985 yılında ulusal paradan şekelden üç sıfır atıldı. Bu politikanın çok olumlu etkileri oldu. Nitekim yüzde 400 olan yıllık enflasyon, çok düşük düzeye indirilerek sorun olmaktan çıkarıldı.

 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN PARA BİRİMİ
HAKKINDA KANUN
KANUN NO: 5083
YÜRÜRLÜK: 31.01.2004
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para birimi
Madde 1- Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para birimi Yeni Türk Lirasıdır. Yeni Türk Lirasının alt birimi Yeni Kuruştur. Bir Yeni Türk Lirası (YTL) yüz Yeni Kuruşa (YKr) eşittir.
Bakanlar Kurulu, Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruşta yer alan yeni ibarelerini kaldırmaya ve uygulamaya ilişkin esasları belirlemeye yetkilidir.
Türk Lirası ile Yeni Türk Lirası arasında değişim oranı
Madde 2- Türk Lirası değerler Yeni Türk Lirasına dönüştürülürken, bir milyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni Türk Lirası (1 YTL) değişim oranı esas alınır.
Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerde yarım Yeni Kuruşun üzerindeki değerler bir Yeni Kuruşa tamamlanır; yarım Yeni Kuruş ve altındaki değerler dikkate alınmaz.
Türk Lirasına yapılan atıflarda değişiklik
Madde 3- Kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde, yargı kararlarında, her türlü hukuki muamelelerde, kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer belgeler ile ödeme ve değişim araçlarında Türk Lirasına veya liraya yapılan atıflar, 2 nci maddede belirtilen değişim oranında Yeni Türk Lirasına yapılmış sayılır.
Banknotların resim ve görüntülerinin çoğaltılması ve yayınlanması
Madde 4- Halen tedavülde bulunan, tedavülden çekilmiş veya tedavüle çıkarılacak olan banknotların resim ve görüntülerinin çoğaltılması ve yayınlanmasına ilişkin boyut, renk, malzeme, çözünürlük, üzerinde bulunacak ibareler ve benzeri hususlarla ilgili şartlar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenir ve Resmi Gazetede ilan olunur.
İlan olunacak şartlara uymayan kişiler hakkında fiil daha ağır bir suça vücut vermediği takdirde bir milyar beş yüz milyon liradan beş milyar liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 5- 24/12/1937 tarihli ve 3290 sayılı Devlet Hesaplarında Liranın Esas İttihaz Edilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Halen tedavülde bulunan Türk Lirası banknotlar ile madeni paralar 1/1/2005-31/12/2005 tarihleri arasında Yeni Türk Lirası banknotlarla ve yeni çıkarılacak madeni paralarla birlikte tedavül eder.


Söz konusu banknotların birlikte tedavülü ve değiştirilmesine ilişkin esaslar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca, madeni paraların birlikte tedavülü ve değiştirilmesine ilişkin esaslar ise Hazine Müsteşarlığınca belirlenir.
Bu Kanunun uygulanmasında karşılaşılan tereddütleri gidermeye ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan; görev alanlarına giren konularda düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu yetkilidir.
Geçici Madde 2- Türk Lirası üzerinden yapılan her türlü hukuki muamele ile hukuki sonuç doğuran belgelerin 2 nci maddede belirtilen değişim oranı dikkate alınarak 31/12/2005 tarihine kadar, bu tarih dahil Yeni Türk Lirasına göre değiştirilmesi halinde, muamele ve düzenlenecek belgeler her türlü vergi, resim, harç ve diğer yükümlülüklerden muaftır.
Geçici Madde 3- 1/1/2005-31/12/2005 tarihleri arasında, bütün mal ve hizmet bedellerinin, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 12 nci maddesi çerçevesinde düzenlenecek etiket ve tarife listelerinde Türk Lirası ve Yeni Türk Lirası üzerinden ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur.
Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenler hakkında 4077 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen ceza uygulanır.
Yürürlük
Madde 6- Bu Kanunun;
a) 4 üncü maddesi ile geçici 1 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları yayımı tarihinde,
b) Diğer hükümleri 1/1/2005 tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 7- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Ulusal ekonomimizde 1980-2002 döneminde yaşanan enflasyonist süreç dolaşımdaki banknot tutarına da yansımış, 31/12/1980 tarihinde 278,6 milyar Türk Lirası olan tedavüldeki banknot tutarı (emisyon hacmi) 31/12/2002 tarihinde 7 katrilyon 635 trilyon 621,9 milyar Türk Lirasına (27.407 katına) ulaşmıştır.
Bu gelişmenin bir sonucu olarak 1927 yılından 1980 yılına kadar dolaşımdaki banknot ihtiyacı 50 Kuruş ile 1.000 Türk Lirası arasında değişik değerlerdeki banknotlarla karşılanabilirken, 1981 yılından günümüze kadar geçen zaman içinde artan dolaşım ihtiyacını karşılayabilmek için üst değerde yeni banknotlar dolaşıma çıkarılmış ve en küçük değerlerdeki banknotlar da tedavülden çekilerek dolaşımdaki banknot kompozisyonu 2002 yılı sonunda 250.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000 ve 20.000.000 Türk Liralık banknotlardan oluşmuştur.
Paramızın taşıdığı kupür değeri bakımından, bugün dünyada rastlanmayan büyüklüklere ulaşması sonucunda, ifade ve yazılmasında çeşitli zorluklarla karşılaşılmaktadır.
Bu nedenle, paramızdan altı sıfır atılarak bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL = 1 YTL) değişim oranında yeni bir para birimine geçilmesi ve ulusal ekonominin kapsamına giren parasal değer ve kayıtlarda genel bir sadeleştirilme yapılması uygulama açısından pratik bir çözüm olarak görülmektedir.
Kanun, bu amaçla hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1- Madde ile, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para birimi Yeni Türk Lirası (YTL) olarak kabul edilmiştir. Yeni Türk Lirasının alt biriminin Yeni Kuruş (YKr) olduğu ve bir Yeni Türk Lirasının yüz Yeni Kuruşa eşit olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu çerçevede, defter ve kayıtların tutulmasında hesap birimi olarak Türk Lirası yerine Yeni Türk Lirasının kullanılacağı doğaldır.
Parasından sıfır atarak yeni para birimine geçen ülkeler genelde yeni para birimi olarak eski para birimlerinin başına “Yeni” ifadesini eklemekte, bilahare yapılan bir para birimi değişikliği ile de bu ifadeyi kaldırarak eski para birimine dönmektedirler. Ülkemizde de benzer şekilde, halen dolaşımdaki paradan sıfır atılarak geçilecek yeni para birimi Yeni Türk Lirası olarak belirlenmektedir. Türk Lirasına geri dönmek ve defter ve kayıtların tutulmasında hesap birimi olarak tekrar Türk Lirasının kullanılmasını sağlamak amacıyla Yeni Türk Lirası ve Yeni Kuruştaki “Yeni” ibarelerini kaldırma hususunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmektedir.
Madde 2- Madde ile, Türk Lirası yeni para birimi olan Yeni Türk Lirasına dönüştürülmüş ve Türk Lirasından altı sıfır kaldırılarak, bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL = 1 YTL) değişim oranında yeni bir değer getirilmiştir.
Yeni Türk Lirası cinsinden yapılacak işlemlerde bir Yeni Kuruşun altındaki tutarları ödemeye olanak verecek madeni para bulunmaması nedeniyle yarım Yeni Kuruşun üzerindeki değerlerin bir üst Yeni Kuruşa tamamlanması; yarım Yeni Kuruş ve altındaki değerlerin ise dikkate alınmaması öngörülmüştür.
Mal ve hizmetlerin fiyatları bir Yeni Kuruşun altında olabileceği gibi, bir Yeni Kuruşun altındaki değer küsuratlı olarak da belirlenebilecektir. Vergiler, yabancı para alım satımı ve benzeri belli sabit sayılarla çarpım yapılarak elde edilen sonuç üzerinde tahakkuk, tahsil ve ödeme işlemlerinde, işlem sonuçları da bir Yeni Kuruşun altında veya değer küsuratı bir Yeni Kuruşun altında olabilecek şekilde sonuç verebilecektir.
Bu madde ile, tamamlama işlemlerinin birim fiyatlarda değil, işlem sonuçlarında ve ödeme aşamasında gerçekleştirilmesi, ödeme kayıtlarının virgülden sonra en çok iki hane ile yapılması amaçlanmaktadır.
Böylece, tamamlama işlemlerinde, bu Kanun ile yürürlükten kaldırılması öngörülen 24/12/1937 tarihli ve 3290 sayılı Devlet Hesaplarında Liranın Esas İttihaz Edilmesi Hakkında Kanundaki tamamlamaya ilişkin esaslar korunmuş bulunmaktadır.
Madde 3- Madde ile, Yeni Türk Lirasının para birimi olarak kabul edilmesi nedeniyle, kanunlarda ve diğer mevzuatta, idari işlemlerde ve yargı kararlarında, hukuki sonuç doğuran herhangi bir belgede, en geniş anlamıyla herhangi bir hukuki ilişkide, ödeme ve değişim araçlarında, Türk Lirasına veya liraya yapılan atıfların, bir milyon Türk Lirası eşittir bir Yeni Türk Lirası (1.000.000 TL = 1 YTL) değişim oranıyla, aynen Yeni Türk Lirasına atıf yapılmış kabul edileceği ve geçerli sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yeni Türk Lirasının uygulamaya konulması söz konusu hukuki ilişkilerin şartlarında değişikliğe yol açmayacak veya herhangi bir edimi ifa ederken taraflardan birine mazeret öne sürme ya da bu hukuki ilişkiyi tek taraflı olarak değiştirme veya feshetme hakkı vermeyecektir.
Madde 4- Madde ile, doğrudan sahtecilik amacı olmaksızın ancak, sahtecilikte kullanılma tehlikesini yaratarak banknotların resim ve görüntülerinin çoğaltılması ve yayınlanması durumunda uygulanacak ceza hükümlerinin mevzuatımızda bulunmaması nedeniyle, hem bu boşluğun doldurulması, hem de mevzuat uyumlaştırması kapsamında Avrupa Birliği mevzuatında olan bu düzenlemeye uyumun sağlanabilmesi amaçlanmaktadır.
Bu konudaki düzenlemelerin Avrupa Merkez Bankası tarafından güncel koşullar doğrultusunda değiştirilebilmesi nedeniyle, sık sık kanun değişikliğine gidilmemesi için banknotların resim ve görüntülerinin çoğaltılması ve yayınlanmasına ilişkin boyut, renk, malzeme, çözünürlük, üzerinde bulunacak ibareler ve benzeri hususlarla ilgili şartların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenmesi, Resmi Gazetede ilan edilmesi ve bu şartlara uymayan kişilere cezai müeyyide uygulanması öngörülmüştür.
Madde 5- Madde ile, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin para birimi olarak Yeni Türk Lirası kabul edildiğinden, Lirayı para ve hesap birimi kabul eden 24/12/1937 tarihli ve 3290 sayılı Devlet Hesaplarında Liranın Esas İttihaz Edilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Madde ile, diğer ülke uygulamaları da dikkate alınarak hem eski para biriminin yenileri ile değiştirilmesinde süre yönünden yaşanabilecek sıkıntıların aşılması, hem de yeni paranın kredibilitesinin olumsuz etkilenmemesi ve her iki para biriminin takibinde yaşanabilecek zorlukların önüne geçilebilmesi bakımından, Türk Lirası banknot ve madeni paraların 1/1/2005-31/12/2005 tarihleri arasında Yeni Türk Lirası banknot ve madeni paralarla en fazla bir yıl birlikte tedavül etmesi öngörülmüştür.
Banknotların birlikte tedavülü ve değiştirilmesine ilişkin esasların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca, madeni paraların birlikte tedavülü ve değiştirilmesine ilişkin esasların ise Hazine Müsteşarlığınca belirlenmesi hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, geçiş döneminde herhangi bir hukuki boşluğun doğmamasını teminen, bu Kanunun uygulanmasında karşılaşılan tereddütleri gidermeye ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, görev alanına giren konularda ise, Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu düzenleme yapmaya yetkili kılınmıştır.
Tedavülden çekilecek Türk Lirası banknotlar, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 37 nci maddesine göre 1/1/2006 tarihinden itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrayacaktır.
Geçici Madde 2- Madde ile, tarafların, Türk Lirası üzerinden yapılan her türlü hukuki muamele ile kıymetli evrak ve hukuki sonuç doğuran diğer işlem ve belgeleri bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen değişim oranını dikkate alarak 31/12/2005 tarihine kadar, bu tarih dahil Yeni Türk Lirasına göre değiştirmeleri halinde bu muamele ve düzenlenecek belgelerin vergi, resim, harç ve diğer yükümlülüklerden muaf olacağı hükme bağlanmıştır.
Geçici Madde 3- Madde ile, kamuoyuna Yeni Türk Lirasına geçişte ve uyum sağlamada kolaylık sağlaması açısından Yeni Türk Lirasının tedavüle çıkacağı 1/1/2005 tarihinden başlayarak, Türk Lirası ve Yeni Türk Lirası banknot ve madeni paraların birlikte tedavül süresi sonu 31/12/2005 tarihine kadar bütün mal ve hizmet bedellerinin 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 12 nci maddesi doğrultusunda etiket ve listelerde Türk Lirası ve Yeni Türk Lirası üzerinden ayrı ayrı gösterilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu zorunluluğa uymayanlar hakkında da aynı Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki cezanın uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Madde 6- Madde ile, Yeni Türk Lirasına geçiş ile ilgili Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yapılacak hazırlık ve düzenleme çalışmalarına imkan tanınması, defter ve kayıtların tutulmasında kolaylık sağlanması amacıyla Kanunun 4 üncü maddesi ile geçici 1 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hariç 1/1/2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.
Madde 7- Yürütme maddesidir.




KAYNAKLAR



-www.tcmb.gov.tr

-www.dpt.gov.tr

-AKSAM GAZETESİ

-MİLLİYET GAZETESİ

-ZAMAN GAZETESİ

-DÜNYA GAZETESİ

-FİNANSALFORM GAZETESİ

-RADİKAL GAZETESİ

-SABAH GAZETESİ

-HÜRRİYET GAZETESİ