İsmail KADIOĞLU
ismailkadioglu@eso-es.net KOBİ POLİTİKALARI SORUNLARI ve ÇÖZÜMLERİ
30.04.2001
Girişimcilerimizin önündeki yeni ufuklar, dünyadaki küreselleşme sürecinin hızlandığı günümüzde genişlemektedir. Yerel düzeyde düşünülmüş fikirlerin başarıya ulaşması olasılığı yok denecek kadar azdır. Gümrük birliğine girdiğimiz ve Avrupa topluluğu ile kucaklaşmaya hazırlandığımız şu günlerde yapılacak, KOBİ girişiminin küresel amaç taşıması uzun dönemli başarının anahtarıdır. Bu anlamda amaç üretilecek ürün ve hizmetin pazarlanacağı koşulların ne olursa olsun, Avrupa ve Dünya pazarları dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Uluslararası pazarlama, fiyatta, kalitede ve standartta rekabet demektir. Bu rekabet koşullarında başarıya ulaşmak için düşünülmüş fikrin girişime dönüşmeden çok detaylı bir ön çalışma gerekir.
Önümüzdeki yeni yılın KOBİ’lerin yüzyılı olacağı açıktır. Gelişmiş ülkeler olarak adlandırdığımız Batı’da son yirmi yılda büyük işletmelerin oranı %15 azalma göstermiştir. Bu KOBİ’lerin başarısının en büyük kanıtıdır. KOBİ düşüncesi her zaman için kapitalden önce gelmektedir. Bunun nedeni KOBİ’lerin dinamik bir yapıda olmasıdır. Bürokrasi yok denecek kadar azdır. Bir kararın verilip uygulanması çok zaman almaz ve bir çok kontrol mekanizmasından denenmek zorunda değildir. Ayrıca KOBİ’lerde verimlilik yüksektir. Bu nedenle istihdama katkıları çoktur.
Türkiye’de KOBİ’ler çok hızlı bir gelişim içersindedir ve bu gelişime uygun yeni KOBİ tanımı yapılmıştır. Bu tanıma göre;
İmalat ve tarım sanayiinde faaliyette bulunan ve yasal defter kayıtlarında arsa ve bina hariç makine ve teçhizat, tesis, taşıt araç ve gereçleri, döşeme ve demirbaşların toplam tutarı 400 milyar lirayı aşmayan 1 / 250 arasında işçi çalıştıran işletmeler KOBİ olarak kabul edilecek. Bu işletmelerden 1 - 9 işçi çalıştıran mikro ölçekli 10-49 işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli ve 50-250 işçi çalıştıran orta ölçekli KOBİ olacaktır.
Sanayi devrimi yapıldığı sırada yarışı kazananlar arasında değildik fakat, şimdi KOBİ’lerimizde mevzi tutmak isteyen insanlardan oluşan dinamik bir nüfusumuz vardır. Bu fırsatı görmezden gelmemiz, fırsatın kaçırılması demektir.
Önümüzde başarılmış örnekler ve rekabet etmemiz gereken Doğu Avrupa Ülkeleri, Pasifik Kaplanları ve Çin varken, bizim büyük bir atılım içinde olmamamız bir hata olur. Günümüzde tekstil sektöründe, günlük işçi ücretleri A.B.D. ‘de 24 US$, Avrupa’da 15-20 US$, Çin’de 1 US$’dır. Bundan çıkarılan sonuç Türkiye nitelikli KOBİ oluşturmaz, marka, model üretmez, dış evlilikler yapmaz ise hammadde ihracatçısı bir ülke konumundan kurtulamayacağıdır.
Önümüzdeki bin yıl bilgi çağı olacaktır. Aklın yolu birdir KOBİ’ler gözlerini yurtdışına çevirmek zorundadırlar. Bilhassa ülkemizdeki KOBİ’ler ateş ettikten sonra nişan alan avcıya benzemektedirler. Riskleri yüksek o yüzden başarı payları da yüksektir. Ülkemizin Pazar sınırlarını Dünya olarak belirlememiz 20,000 km uzaklıktaki pazarların taleplerini de göz önüne alarak üretim yapmamız, ülke olarak ilerlememizde kalkınmamızda büyük rol oynayacaktır.
Ülkemizdeki ve Eskişehir Sanayi KOBİ’lerin en büyük 3 sorunu bulunmaktadır. Bunlar önem sırasına göre sıralayacak olursak;
*Bilgiye ulaşamama
*Bürokrasinin çokluğu
*KOBİ’lere devlet tarafından güvenilmemesidir.
Bunları takiben;
Finansal sorunlar, teknolojik sorunlar ve Pazarlama sorunları gelmektedir.
Uygulanmakta olan ekonomik istikrar yazýlýmının olumlu etkilerinin henüz KOBİ’lere ulaşmadığı görülmektedir. Özellikle kredi bulma, dış pazarlara açılma gibi sorunlar için hükümetten somut destekler beklendiği yapısal değişiklikler yapılıp KOBİ’lerin önü açılmadan hiçbir şeyin değişmeyeceği görülmektedir.
Finansal sorunların çözümü için Devlet, KOBİ’lere yönelik kredi ve teşvikler vermektedir. Bu konuya ilişkin bir çalışma, Odamız KOBİ komisyonunun çalışmalarına paralel olarak bir kitapçık haline getirilerek sanayicilere dağıtılmıştır. Bu yayında devlet tarafından sağlanan destekler, Halk Bankası KOBİ kredileri, Eximbank kredileri, Türkiye Sınai Yatırım Bankası kredileri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı’nın destekleri detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Sanayi Odası olarak değişen şartlar ve güncel teşvikler takip edilerek, toplantı ve seminerler tertipleyerek sanayicimiz bilgilendirilmektedir.
Devlet, elektronik ticaret konusunda özel sektörün önünü açacak düzenlemeleri yapmak zorundadır. Çünkü KOBİ’lerin elektronik ticarete adapte olamaması durumunda, uluslararası ticaretten dışlanabileceği ve rekabete dayanamayacakları gözükmektedir. AB Birliği de bu konuda çalışma yapmaktadır. Elektronik ticaret, firmaların klasik maliyet unsurlarını anlamsız hale getirmektedir. Bu sistemle hammadde temini son derece kolaylaşmakta ve stok maliyeti azalmaktadır. Ancak bizim KOBİ’lerimiz için en büyük sıkıntı finansmanında. Bu konuda Eskişehir Sanayi Odasının kurmuş olduğu yeni internet şirketinin faaliyetleri hızlandırılacak ve kısa sürede elektronik ticarette yönelik çalışmalarda hayata geçirilecektir. Böylece uluslararası rekabet koşullarına uyum sağlamada bölgemizdeki şirketlere büyük olanaklar sağlanacaktır.
Küreselleşme ile birlikte değerlendirilen şirket evlilikleri desteklenmeli, KOBİ’lerin aile şirketi kimliğinden sıyrılarak, yönetimi ikinci jenerasyon aile üyelerine bırakıp, az olsun benim olsun düşüncesini bırakıp, güçlü olsun rekabet edebilir olsun mantığına ulaşmalıdır.
AB’deki KOBİ’ler devlet desteklerinden danışman firmaları aracılığıyla haberdar olmakta ve danışman firma işletmeyi kullanması gereken teşvikler için yönlendirmektedir. AB’de destekler daha çok yeni iş yaratmaya ve iş sahası açmaya, teknolojiye ve çevreye yönelik yatırımlara verilmektedir. Bu amaçla Meslek örgütleri ve Odalar danışmanlık işlevini etkin şekilde kullanarak teşviklerden en iyi şekilde yararlanılması konusunda KOBİ’lere önderlik edebilirler.
KOBİ’lerin teknolojik sorunların giderilmesine yönelik çalışmalar, oluşturulacak bilim parklarıyla geliştirilerek sanayicinin hizmetine etkin bir şekilde sunulmasının sorunların aşılmasında yardımcı olacaktır. Üniversite Sanayi İşbirliği yeni teknolojilerin üretilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Yeni teknolojileri yaratmada yetersiz olan KOBİ’ler üniversitedeki bilim adamlarını sanayiye getirerek, kapılarını açarak sağlanacak işbirliği ortamı büyük faydalar ortaya çıkaracaktır.
Kısacası KOBİ’leri, esnek ve arza cevap verebilen, ürün geliştirilebilen, verimlilik ve kalite faktörlerini ön plana almış bir yapılanma içerisinde tam rekabete açıldıkları görülen, büyük işletme ve ölçek ekonomisini ikame eden, alternatif bir model halini aldıkları görülmektedir. Bu aşamaları geçmeyen sanayi bölgelerinde, sanayi gerilemesi olabileceği unutulmamalıdır.
* Eser Makine A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı ve Eskişehir Sanayi Odası Yönetim Kurulu Üyesi
